Passief

Zeg, lieve stemgerechtigde Nederlander. U heeft het ‘actief’ uit het ‘actief kiesrecht’ misschien verkeerd begrepen. U geeft er in elk geval als geen ander invulling aan, u stemt door massaal thuis te blijven.

Slechts nog zo’n beetje de helft van u neemt de laatste jaren de moeite te stemmen bij de Provinciale Statenverkiezingen. Voor een beetje Tweede Kamerverkiezing komt een kwart van u zijn bed niet meer uit. Slechts 32,2% van u kwam gisteren een stem uitbrengen en daarmee met de kiesdrempel met de hakken over de sloot gehaald.

Dat terwijl de gemiddelde Nederlander overal wel een mening over heeft en deze, te pas en te onpas, laat horen. Wij Nederlanders willen meepraten, inspraak, polderen, gehoord worden én onszelf gehoord weten. Over Europa, de landsgrenzen, de nieuwe moskee om de hoek, visumvrij reizende Turken, verstop-eitjes bij de Hema.

Ik begrijp het wel hoor, het is ‘maar’ een raadgevend referendum, en wellicht meent u dat het voltallige kabinet Rutte het heel goed afkan zonder uw goede raad. Misschien was u al die schreeuwerige roze toestanden zat of heeft u, net als ik, een afkeer van de heren Roos en Baudet, wiens speledingetje dit hele referendum was.

De kans is zeer aanwezig dat u gewoon niet uit de voeten kon met de 323 pagina’s tellende associatieovereenkomst. De materie is ook complex en het is een gedrocht van een onleesbaar document. Misschien vindt u zo’n referendum gewoon niets en wenst u het werk, dat onze volksvertegenwoordigers al gedaan hebben, niet nog eens dunnetjes over te doen.

Daar is weinig tegenin te brengen. Toch ging ik braaf stemmen, gisteren. Kom op, ik ben een vrouw. Weet u nog hoe hard het stemrecht voor vrouwen is bevochten? Thuisblijven is geen optie, daar heb ik ’t hart niet voor. Zelfs in het stemhokje twijfelde ik nog. Waar doe je goed aan? Zeker als het kiezen is tussen twee kwaden. Ik opteerde voor ‘nee’. Zowel de Oekraïne als wij verdienen een beter verdrag.

Uitslag

Van de mensen, die moeite namen een stemlokaal binnen te wandelen, stemde 61,1% tegen de goedkeuringswet voor de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne. Althans, daar moet het voor doorgaan natuurlijk, want het referendum is eerst en vooral een fijne uitlaatklep voor anti-Europese sentimenten. De nee-campagnes hadden weinig tot niets te maken met een ‘nee’ tegen Oekraïne, maar vooral met een ‘nee’ tegen de gevestigde politiek, onze bestuurlijke elite.

Nu heb ik daar moeite mee, want over welke elite hebben we het dan? In de goede zins des woords heb ik daar namelijk niets van gezien. We hebben een gebrek aan denkers, laat staan grote denkers. Sterker, hoe meer er campagne gevoerd werd hoe onduidelijker de materie werd. De gevestigde politiek weet niet te inspireren, niet te enthousiasmeren en voor duiding hoe je er ook niet bij aan te kloppen.

Soit. Dat referendum heeft ons 35 miljoen euro gekost. Wat heeft ons dat opgeleverd?

Ratificatie van het verdrag kan niet zonder meer doorgaan, maar doorgaan zal het. Nederland heeft niet de macht nog anders te beslissen en kan hooguit de deuren van de overige Europese 27 landen langs, om hen om aanpassingen te vragen. Daarnaast kan Nederland vragen om een aantal van de politieke bepalingen niet op ons land toepasbaar te laten zijn.

Referendum

Als iets me duidelijk is geworden is het wel hoe gemankeerd referenda als deze geregeld zijn. Zo was de vraag, die ons gisteren gesteld werd, onduidelijk, hopeloos ingewikkeld en ondergeschikt gemaakt aan eigen agendaatjes. Dat verdient remedie. Zo’n kiesdrempel, past dat wel bij een referendum dat niet bindend is? Meneer Baudet heeft de smaak te pakken en zou graag meer referenda zien. Immigratie, de euro, het vrijhandelsverdrag met de VS (TTIP) en de open grenzen – om maar even een paar zijstraten te noemen. Zitten we daarop te wachten? Wat mag dat kosten?

Stemmen in Miami aan de Maas

De avond na de gemeenteraadsverkiezingen heb ik voornamelijk aan de buis gekluisterd doorgebracht. In Rotterdam werd het een nek-aan-nekrace tussen Leefbaar Rotterdam en de PvdA. De laatste zou nipt winnaar zijn, maar de definitieve uitslag werd uitgesteld tot daags daarna. Dit niet alleen omdat het verschil maar minimaal zou zijn, maar ook omdat er in een aantal stemlokalen onregelmatigheden zouden zijn geweest.

Bij sommige stembureaus stonden meerdere mensen tegelijkertijd in de stemhokjes gezellig samen een stem uit te brengen en dat mag niet volgens de Kieswet. Sommige stemmers werden een handje geholpen en ook dat is niet de bedoeling. Bij een aantal stemlokalen moesten uiteindelijk stadswachten te hulp geroepen worden om ervoor te zorgen dat de stemgang er verliep zoals die hoort te verlopen. Er gingen zelfs wilde verhalen over geronselde stemmers.

Daar hield het niet bij op. Een man biechtte netjes op twéé keer gestemd te hebben; de gemeente stuurde hem en nog vijfentwintighonderd andere stemgerechtigden per abuis twee stempassen. De gemeente kreeg op tijd lucht van haar eigen misser en verklaarde de dubbele passen ongeldig om vervolgens al die mensen een nieuw stembiljet toe te sturen met nieuwe stempasnummers. Helaas verzuimde men vervolgens bij de stembureaus die nummers te controleren, waardoor ook met de ongeldig verklaarde stembiljetten een stem kon worden uitgebracht. Zo bleek in elk geval toen de meneer in kwestie in een vlaag van burgerlijke ongehoorzaamheid de proef op de som nam.

Burgervader Achmed Aboutaleb zei kort na de verkiezingen geen reden te zien om tot een hertelling van de stemmen over te gaan. Daar begreep ik maar weinig van want mij leken de zaken ernstig genoeg. Eerlijke verkiezingen, integriteit, het waarborgen van het mooie democratisch stemproces -hoort dat alles niet hand in hand te gaan? Maar soit, wellicht ging hem de nipte overwinning van zijn partij hem al te zeer aan het hart.

Twee van onze oud-burgemeesters, te weten de heren Peper en Opstelten, pleitten alsnog voor een hertelling. Terecht wezen zij op het vertrouwen dat de kiezer in het stemproces moet kunnen hebben. Dergelijke sentimenten geven de burger moed.

Het werd echter steeds fraaier met dat stemmen hier in het Rotterdamse. De roep om een hertelling klonk weliswaar almaar luider, zij het met louter Leefbaar Rotterdam als roepende in het stadhuis, maar toch liet de Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven bij monde van haar voorzitter weten dat zij alle onrechtmatigheden die ná de vrijdag na de verkiezingen gemeld werden niet in haar overweging mee ‘kon’ nemen. Pardon?

Uiteindelijk werd het ook Achmed Aboutaleb te gortig en hij gaf de Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven het advies alle uitgebrachte stemmen te gaan hertellen. Dat ei was nog niet gelegd of er kwam nóg al een onregelmatigheid aan het licht; de raadsleden van Leefbaar Rotterdam zijn middels een e-mail aangezet tot het werven van volmachten.

GroenLinks en de PvdA buitelden over elkaar heen om er om het hardst schande van te spreken. Leefbaar Rotterdam, zo luidt hun beschuldiging, heeft de Kieswet overtreden. Het is fijn te horen dat de Kieswet hen uiteindelijk toch wel aan het hart gaat. Hun stilzwijgen toen het alleen nog ging over samen stemmen en handjes helpen deed me al anders vrezen. De verontwaardiging, van zowel de Leefbaren als hun linkse evenknieën, blijkt maar al te selectief.

Saillant detail is dan dat de Rotterdamse PvdA op haar site evengoed om volmachten bedelt. Wie haar webstekje bekijkt komt algauw tot de ontdekking dat de PvdA jaren geleden al zelfs een heuse volmachtcoördinator aanstelde.

Nee, we gaan nog eens leuk stemmen met z’n allen.