Waar Doel de middelen heiligt

Aankomende 26 april is het 30 jaar geleden dat kernreactor 4 van het complex in Tsjernobyl in de voormalige Sovjet-Unie explodeerde, na een dramatisch misgelopen test met de koelinstallatie. Om 01:23 bereikte de reactor een vermogen van 30 GW, tien keer zijn normale vermogen. De daaropvolgende explosie blies het twee ton zware dak van de reactor, waarop er lucht bij de moderatorelementen kwam. Die waren van grafiet gemaakt en ze vlogen in brand.

De reactor braakte splijtstof, grafietdeeltjes en een enorme radioactieve rookwolk de atmosfeer in, naar schatting 50 miljoen ouderwetse Curie.

Bij de initiële explosie en brand kwamen 31 mensen om. De lokale brandweer werd opgetrommeld, maar de spuitgasten werd niet verteld dat de reactor open lag. Met robots wordt geprobeerd het puin te ruimen en de daken van de andere reactoren schoon te maken. De elektronica blijkt niet bestand tegen de straling. Het leger wordt ingeschakeld. Naar schatting 340.000 manschappen werden ingezet. De soldaten, de ‘groene robots’, verwijderen het radioactieve puin. De 3.600 soldaten die op het dak van reactor 4 werkten, een minuut of twee per persoon, kregen loden vesten en maskers mee, maar de straling vrat zich gewoon door hun schoenzolen heen.

Voices from Chernobyl

De vrouw van een van die brandweermannen vertelde later aan journaliste Svetlana Alexievich hoe zij haar man in de vroege ochtend aantrof in het ziekenhuis. Zijn lichaam en gezicht zijn gezwollen van de enorme dosis straling, hij lijkt van binnenuit te verbranden. Na een paar dagen verliest hij zijn haar en begint zijn huid te splijten. Als ze hem aanraakt blijven de lappen huid aan haar handen kleven. Hij heeft vierhonderd maal een dodelijke dosis straling gekregen, verplegend personeel is bang hem aan te raken en dus verzorgt zij hem. Ze is zwanger. Hun dochtertje zal vier uur na de bevalling sterven, hij is dan al lang dood en begraven en zij? Ze mag het kindje niet aanraken. Als ze het radioactieve lichaampje eindelijk terugkrijgt dan is dat gecremeerd en wel in een houten kistje.

Het zou meer dan 24 uur duren eer men de eerste mensen uit de directe omgeving van Tsjernobyl begon te evacueren. In eerste instantie kregen de inwoners te horen dat ze maar drie dagen van huis zouden zijn. Ze moesten alles achterlaten, inclusief hun huisdieren en vee. Binnen een straal van 30 kilometer werden 485 dorpen ontruimd, waarvan er uiteindelijk 70 letterlijk begraven moesten worden vanwege de straling. In een nabij gelegen dennenbos kleurden alle bomen rood.

Onder de reactor stond water. Men vreesde dat het water, zodra het hoog genoeg kwam te staan, in aanraking zou komen met de nucleaire brandstof in het opengeslagen reactorvat. Het gevolg daarvan had een nucleaire explosie van 3 tot 5 megaton kunnen zijn, genoeg om een flink deel van Europa en de voormalige Sovjet-Unie volkomen onbewoonbaar te maken. Jonge heldhaftige mannen doken beurtelings dat water in om het veiligheidsventiel open te wrikken. Vierhonderd mijnwerkers groeven een tunnel onder de reactor om ervoor te zorgen dat het grondwater niet bij het reactorvat kon komen.

De Sovjets hielden de ramp stil, pas toen in Zweden de stralingsmeters op hol sloegen door de radioactieve neerslag werd duidelijk dat er is ontzettend misgegaan was.  Rond 2 mei 1986 bereikte de radioactieve wolk Nederland en België. Tweeduizend kilometer. Ik was tien jaar oud. De koeien moesten naar binnen en de spinazie mocht je niet meer eten. 
De gevolgen van de ramp van Tsjernobyl zijn tot op de dag van vandaag zichtbaar, voelbaar en tastbaar. In de zwaarst getroffen regio komen specifieke vormen van kanker zoals schildklierkanker en leukemie komen vaker voor dan waar dan ook. Sommige baby’s komen misvormd ter wereld. Kinderen kampen met groeistoornissen. Tumoren. Ademhalingsproblemen. 

Doel

Ik moest vandaag opnieuw aan Tsjernobyl denken. Mevrouw Melanie Schultz, onze minister van Infrastructuur en Milieu, liep vandaag mee met de eerste gezamenlijke inspectie, door Belgische en Nederlandse toezichthouders, van de veelbesproken kerncentrale in het Belgische Doel. Ik hoop dat ook zij nog even heeft stilgestaan bij die noodlottige nacht van 26 april 1986. 
De reactors Doel 1 en Doel 2 werden in 1975 gebouwd. Ze zouden na veertig jaar dichtgaan, maar de Belgische regering heeft besloten ze tot 2025 in gebruik te houden. Doel 2 werd op 24 december 2015 daarom weer opgestart. Doel 4 is volledig in gebruik. Doel 3 is vanwege een probleem met een lasnaad in het niet-nucleaire gedeelte stilgelegd. De reactoren zijn geregeld in het nieuws geweest vanwege allerlei gebreken; van scheurtjes in reactorvaten tot brand, een ontploffing en zelfs sabotage. 
Tijdens het bezoek spraken minister Schultz en  de Belgische minister van Veiligheid Jan Jambon  af om de communicatie over incidenten bij Belgische en Nederlandse kerncentrales “op elkaar af te stemmen”.
Dat vind ik weinig geruststellend. Die meneer Jan Jambon deed de problemen met die Belgische kerncentrales af als “een of twee incidentjes”. Echt hoor, die centrales zijn heel veilig en ongeruste Nederlanders moeten niet vergeten dat de Belgen “veel minder incidenten in hun kerncentrales hebben dan in andere energiecentrales”
Allee zunne, met zo’n communicatief talent is het een wonder dat er nog geen run is op jodiumpillen. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s