De verborgen schilderijen van Rembrandt

Meer dan de helft van de Nederlanders vindt dat de regering niet 80 miljoen beschikbaar moet stellen voor de aanschaf van die twee sublieme schilderijen van Rembrandt van Rijn. Het gaat dan natuurlijk om het prachtige zeventiende-eeuwse dubbelportret van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit, dat zij de schilder vroegen te maken ter ere van hun huwelijk. Het dubbelluik dateert van 1634 en is dus een vroege Rembrandt. De barokke schilder was nog maar net in Amsterdam aangekomen en stond nog aan het begin van zijn carrière.

Oopjen en Maerten

Oopjen Coppit was een dochter van de toenmalige Amsterdamse elite. Kind van een regentengeslacht dat zijn fortuin gemaakt had met de handel in graan en buskruit. Het geslacht Coppit was het schoolvoorbeeld van de gegoede Hollandse burgerij en, oneerbiedig gezegd, stinkend rijk.

Dat laatste gold ook zeker Maerten Soolmans, met wie zij op 9 juni 1633 in ondertrouw ging. Hij was een Antwerpenaar. Zijn vader, Jan Soolmans, was suikerhandelaar. Suiker, dat was big business in die dagen.

In het Amsterdam van Oopjen en Maerten werd van pure welvaart begonnen met de aanleg van de grachtengordel. De extravagante koopmanshuizen aan die grachten vertelden het verhaal van de nieuwe rijken: de kooplieden.

De Gouden Eeuw

De zeventiende eeuw was namelijk onze Gouden Eeuw, een ongeëvenaarde bloeiperiode op gebied van handel, wetenschap, de schone kunsten en politiek.  René Descartes schreef zijn voornaamste werken in het Nederland van de Gouden Eeuw. Christiaan Huygens vond er het slingeruurwerk uit en Hans Lippershey de verrekijker. Hugo de Groot, Jan Adriaanszoon Leeghwater, Michiel de Ruyter, Prins Frederik Hendrik – de lijst met Grote Namen uit dit tijdsgewricht is schier eindeloos en Rembrandt van Rijn is een van hen.

Pronkportretten

Dat Maerten Soolmans en Oopjen Coppit bulkten van het geld, dat mocht (nee, móest) iedereen weten. Niet alleen betaalden ze een toen nog relatief onbekende schilder het equivalent van een jaarsalaris voor hun levensgrote portretten, de beeldtaal van die schilderijen druipt van de referenties naar hun goed gevulde portemonnee.

Ze lieten zich om te beginnen al ‘ten voeten uit’ vereeuwigen en dat is een statement op zich. Een portret van kruin tot teen was een voorrecht van de Europese adel en het was ongehoord dat koopmansnazaten zoals Oopjen en Maerten zich dat permitteerden. De boodschap van het stel was voor de gemiddelde zeventiende-eeuwer luid en duidelijk: “Wij zijn de nieuwe royals van de Lage Landen, move over“. Vandaag de dag zou De Telegraaf er hele voorpagina´s aan gewijd hebben en bij RTL Boulevard zouden Beau van Erven Dorens en Albert Verlinde hebben zitten smullen.

Maerten Soolmans en Oopjen Coppit zijn naar de laatste Franse mode gekleed. Ze zijn de hipsters van hun tijd. Wie naar hun kledij kijkt ziet meteen dat er kosten noch moeite gespaard zijn. Daar ook ziet u meteen de hand van de meester-schilder. De kwaliteit van het zwarte satijn van Maertens pak. De prachtige kanten kragen en manchetten die de jonge echtelieden dragen, de zacht glanzende parels van Oopjen, haar (letterlijk!) peperdure waaier en dan de met diamanten bezette ring, die ze aan een ketting om haar hals draagt. Ziet u die enorme rozetten aan Maertens voeten?

De hand van de Meester

Met zijn toetsen en vegen olieverf vertaalt Rembrandt al dat prachtige kant en satijn en die glimmende en glanzende sieraden virtuoos naar het platte vlak. Stofuitdrukking noemt men dat, en dat kon Rembrandt als geen ander. Van dichtbij ziet u de klodders verf, maar wanneer u een pas terug doet en opnieuw kijkt is het alsof u zo even aan die kanten stofjes zou kunnen plukken.

En dan dat theatrale, dramatische licht. Ziet u Oopjens zwarte sluier? Bijna niet hè? Ondertussen beschermt én benadrukt de zwarte stof haar witte huid. Deze vrouw is rijk, zo moet u weten, en buiten werken is ver beneden haar stand. Rembrandt van Rijn speelde met licht en donker om uw blik precies daar te laten landen waar hij dat wilde. Daarom glijdt uw blik ook nu, 381 jaar later, van Maertens gezicht naar het kant op zijn bovenkleding, de handschoen in zijn linkerhand en dan naar die opulente rozetten op zijn voetwreven.

Verborgen Portretten

De portretten Maerten Soolmans en Oopjen Coppit kwamen in handen van jonkheer Willem van Loon in Amsterdam. Helaas verkocht hij (Barbaar! Verrader!) ze in 1877 aan Gustave baron de Rothschild en daarmee verdween het tweeluik uit beeld. In 1956 zijn ze nog even te zien geweest in het Rijksmuseum en in Boijmans Van Beuningen. Alleen een handjevol gelukkigen heeft de schilderijen sindsdien in het echt mogen zien.

En dan opeens, zijn ze te koop. Voor 150 miljoen, wat op zich natuurlijk veel geld is, maar voor dit tweeluik is het een koopje. Ze zijn met gemak namelijk nog eens honderd miljoen extra waard.

Rembrandt van Rijn is de grootste van de Hollandse meesters, lieve lezer. Zijn werk is een absoluut hoogtepunt in onze geschiedenis en van ons cultureel erfgoed. Nederland heeft nu dus de gelegenheid dit nationaal erfgoed terug naar huis te halen!

En wat blijkt uit de wekelijkse peiling van Maurice de Hond? Meer dan de helft van de Nederlanders is daar op tegen. Aan die 57% zou ik willen vragen; Wat bezielt u?!

Kom op zeg. Alleen de wedstrijden in het betaald voetbal kosten jaarlijks zo’n driehonderdduizend politie-manuren (zeventig euro per stuk, no less) en daar doen we niet moeilijk over. Gaat het om Zwarte Piet dan lopen de gemoederen hoog op, want o, kom niet aan onze tradities en cultuur. Komen er vluchtelingen naar Nederland dan vrezen velen van u dat zij een gevaar zullen vormen voor de Nederlandse cultuur en haar verworvenheden. En dan haalt u uw neus op voor twee van de voornaamste hoogstandjes uit onze cultuur?

U bent hier echter toch echt de cultuurbarbaar hoor!

2 gedachtes over “De verborgen schilderijen van Rembrandt

  1. Ik heb gisteren even naar 200 jaar koninkrijk zitten kijken en ben daarna heel snel doorgezapt. Wij Hollanders staan al eeuwen bekend als de 'boeren van Europa'. Gisteren was dat heel duidelijk, in Engeland vierde Elisabeth haar diamanten jubilee een heel stuk beter. Kosten noch moeite werden daar gespaard, het was een feest om naar te kijken. Kom je hier aan dan is het in handen van Joop van ellende of Kwalbert. Dus ja, koop die schilderijen dan hebben we tenminste nog wat cultuur, dan is het Rijksmuseum het licht in de duisternis. De ontmoetingsplek voor het deel van de natie dat nog naar beschaving hunkert. Als het zou kunnen dan moet Halbe Zijlstrij voor het leven een verbod krijgen om 1 voet in het Rijks te zetten.

    Like

  2. Had ik niet gezien, maar inmiddels heb ik wat stukjes voorbij zien komen. Wat een armoede. Nederland heeft een rijke geschiedenis en dito cultuur, maar het lijkt er welhaast op dat we ons daar niet meer op voor durven laten staan. Ik weet niet wat dat is, misschien verkeerde zuinigheid, een angst nationalistisch gevonden te worden of gewoon slechte smaak.

    Maar bah zeg.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s