Week van Kinderen Veilig

Bij de bushalte vielen ze me meteen op; twee vrouwen en een kindje in een gammele buggy. De twee vrouwen waren uit hetzelfde hout gesneden; plomp, vlassig blond haar en dezelfde oogopslag. Moeder en dochter, dacht ik aan het verschil in leeftijd te zien. Het meisje in de buggy leek wel een porseleinen popje, met haar bruine krullen en haar bleke gezichtje. Op een van haar wangetjes zat een donkere veeg. Het kind zat er volkomen lethargisch bij.

Eenmaal in de bus haalde ik mijn mobiele telefoon tevoorschijn. Ik had een beginnende burn-out, maar dat wist ik op dat moment nog niet, en ik kampte met angsten. De hele dag voelde ik me alsof er een onzichtbare en ontzettend hongerige tijger op me loerde. Om hem de baas te blijven leidde ik mezelf af, met Wordfeud, het nieuws, wat ik maar verzinnen kon. De bus, zeker tijdens de spits, was een van de moeilijkste momenten van de dag.

De jongste vrouw nam plaats op een van de klapstoelen in het midden van de bus en haar oudere reisgenote stelde zich naast haar op. De manier waarop ze de buggy voor zich parkeerde trok mijn aandacht. Lomp. Hardhandig. Ze tilde de achterste wielen van de buggy een paar keer op en liet ze met behoorlijk wat kracht op de vloer neerkomen. Het porseleinen kopje met de bruine krullen schudde ervan heen en weer. Gezichten draaiden om. Het werd stiller in de bus. Het kind gaf geen kik, maar bleef apathisch voor zich uit staren.

De vrouw leek zich op dat moment bekeken te voelen en ze keek om zich heen, stil maar bijna vijandig. Of ervoer ik dat alleen maar zo?

Ze draaide de buggy een kwartslag en likte aan haar duim. Met die natte duim begon ze over de donkere veeg op het verstilde meisjesgezichtje te poetsen. Dat deed ze niet hard genoeg om nou echt te zeggen dat ze het kind pijn deed maar het zag er toch wel erg ongemakkelijk uit. Het meisje hief een van haar handjes, het deed me aan een teer vogelpootje denken, op in een bijna-afwerend gebaar.

Weer achter mijn beeldschermpje verstopt vroeg ik me af wat ik nu eigenlijk net gezien had. Het was weinig concreet, maar ik had er zo’n slecht gevoel bij. Zwicht je voor het typisch Nederlandse sentiment je vooral niet met andermans zaken te bemoeien? Wat richt je aan mocht je het echt niet goed gezien hebben?

Wat te doen? Wat zou u gedaan hebben?

Mulock Houwer-lezing

De berichten over emeritus-hoogleraar Herman Baartman, die vandaag de derde Mulock Houwer-lezing gaf, doen me terugdenken aan het incident in de bus en het bijkomend dilemma. Meneer Baartman stelt namelijk onder meer dat “alles tegenwoordig onder kindermishandeling lijkt te vallen“; niet inenten tegen mazelen, zonder ontbijt naar school, niet helpen met huiswerk en zelfs vechtscheidingen. Het gevolg: “een veel te harde aanpak voor soms lichte problematiek“.

Meneer Baartman signaleert een verharding in de aanpak van kindermishandeling, juist door die verbreding van het begrip ‘kindermishandeling’ en hij merkt op dat een hardere aanpak in veel gevallen onnodig is en soms zelfs contraproductief werkt. Een angstcultuur binnen jeugdzorg maakt dat gezinsvoogden niet zo zeer meer afwegen of hun beslissingen goed zijn, maar of ze wel aan de nieuwe veelheid aan regels en protocollen voldoen.

Kindermishandeling

Kindermishandeling is een groot en veelvoorkomend probleem, ook in Nederland. In 2010 alleen al werden zo’n 118.000 kinderen (van 0 tot 18 jaar) mishandeld. Dat is 3% van de kinderen. Naar verluidt sterft er elke week een kind door mishandeling, maar dat is meer een educated guess.

Werden voorheen alleen fysieke mishandeling en seksueel misbruik onder de noemer kindermishandeling geschaard, tegenwoordig scharen we daar veel meer onder. Getuige moeten zijn van vechtscheidingen en vreselijke ruzies tussen mams en paps, bijvoorbeeld. Verwaarlozing, ook op het emotionele vlak. Het bewust negeren van chronisch spijbelen.

De illusie van de maakbare veiligheid

De hoogleraar raakt in zijn betoog een heel teer punt: onze illusie dat de jeugdzorg alles onder controle kan hebben. Móet hebben. Een maakbare veiligheid. We willen er niet aan, maar jeugdzorg is niet zaligmakend. Ook zij kunnen niet elk geval van kindermishandeling of mogelijk gezinsdrama voorzien en er is geen enkele een garantie dat het niet ergens (weer) een keer ernstig misgaat. Dat alles leidt volgens meneer Baartman tot verkramping: “Ik bagatelliseer de incidenten niet, maar we mogen het werk in de jeugdzorg niet laten domineren door de angst.”

Het kan inderdaad niet zo zijn dat men binnen deze tak van hulpverlening, uit angst om afgerekend te worden, niet langer voor de best passende, maar veeleer voor de zwaarste oplossingen kiest. Daarmee gooien we het kind (pun not intended) met het badwater weg. Er is al een omslag geweest bij jeugdzorg, zo observeert meneer Baartman: “Was jeugdzorg eerst beducht ten onrechte in te grijpen, nu is men vooral beducht ten onrechte niet in te grijpen.”

Ik weet niet welke van de twee de minst kwade is.

Als ouders kinderen zonder ontbijt en broodtrommeltje naar school sturen, kun je ze ‘heropvoeden’. Als ze bont en blauw naar school gaan, moet je bellen naar het Advies- & Meldpunt Kindermishandeling. Maar door alles kindermishandeling te noemen is, uit angst voor de uitwassen ervan, de aanpak verhard. Het biedt minder ruimte voor de eerste oplossing en zet jeugdzorg klem.

Daar kan ik in mee. Jeugdzorg mag ook het heropvoeden van ouders zijn, ondersteuning bieden bij het ouderschap. Hoe dan ook is er sprake van een ingreep in een gezinssituatie, het lijkt me dat het dan gewenst is de problemen aan te pakken met (naargelang de situatie) het minst ingrijpende en meest constructieve middel. Daar verdienen zowel die gezinnen als de jeugdzorg de ruimte toe.

Meneer Baartman deed eerder, tijdens zijn rede bij de herdenking van het 40-jarig bestaan van de Vereniging tegen Kindermishandeling, een gedurfde uitspraak.

De moeder van Savanna zou een ander leven hebben gehad als beter begrepen was, dat zorg voor de veiligheid van een kind bij uitstek ook zorg voor diens ouders is. Op een fundamenteel niveau is er geen tegenstelling tussen zorg voor de veiligheid van een kind en zorg voor ouders. Wie zorg draagt voor de veiligheid van een kind draagt daarmee ook zorg voor diens ouders. Mensen leren om te werken vanuit dat besef lijkt mij een van de belangrijkste boodschappen in elke vorm van bij- en nascholing.

De moeder van Savanna en “beter willen begrijpen” in één zin, bij uitstek een recept voor ellende dacht ik. Toch, de boodschap loste mijn dilemma voor me op.

  Deze week is de week van Kinderen Veilig.

2 gedachtes over “Week van Kinderen Veilig

  1. De moeder is weer vrij..had ik gelezen.
    Tja, ik had een soortgelijke ervaring, liep wat te slenteren in de winkel.
    zag een vader binnenkomen met stevige pas, moeder liep er met hangend hoofd en hangende schouders erachter, en kleuter denk 5 ?bestuurde de buggy met peuterbroertje.
    Vader had stevig tempo en jongentje probeerde deze bij te houden, en in de bocht ging het bijna fout..
    Vader draaide zich om, schudde de kleuter door elkaar, en moeder keek even op, en ook neer.
    Ik had wel iets willen zeggen. “Moet dat nu zo hard?” Of.. “Waar ben jij mee bezig?” zoiets..
    Ik wist het niet.
    Het 'herstelde' zich, tenminste in de zin dat..het kind gehoorzaamde, vader iets langzamer ging, en moeder als een zombie erachter bleef slenteren.
    Wel had ik er een raar gevoel bij en wist nog steeds niet hoe aan te spreken.
    Maar het was best hardhandig..
    En die kinderen keken best wel 'oud uit hun ogen'
    Ik denk ook niet dat de vader mijn bemoeienis gewaardeerd had.
    Een 'sorry , je hebt gelijk' leek mij niet de reactie die ik zou krijgen..
    Een waar bemoei jij je mee, vervolgd door meer afreageren thuis, dan weer wel.
    Ik heb er wel mee rondgelopen..
    Mocht ik het terugdraaien zou ik een ferme 'He, gedraag je' 'Of je doet je kind pijn'luide stem en vieze blik hebben gegeven?
    om vervolgens de supermarkt direct te verlaten?
    Kweenie
    FeeX

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s