Zwartepieten met de VN

Ietwat verwonderd lees ik de brief van de Verenigde Naties, die kennelijk begin dit jaar al aan Nederland gestuurd werd, over hun zorgen om Zwarte Piet. NRC Handelsblad wist de hand op dit epistel te leggen. De Verenigde Naties zullen een commissie optuigen, onder verantwoordelijkheid van niemand minder dan de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, die zich zal buigen over de vraag “of Zwarte Piet een racistisch stereotype is”.

Soit, die vraag kan eindelijk maar eens definitief beantwoord zijn.

Niet dat ’t voor mij wat uitmaakt, de geschiedenis van Zwarte Piet en het label dat welke organisatie dan ook hem opplakt hoeft voor mij niet doorslaggevend te zijn in de vraag of zijn voorkomen aanpassing verdient. Een groep mensen voelt zich gekwetst, gediscrimineerd zelfs. Is dat onbehagen alleen geen reden genoeg om naar een compromis te willen zoeken? Ik schreef het eerder al; wat mij betreft geeft men Zwarte Piet zijn zesde-eeuwse met roet besmeurde maar blanke voorkomen terug.

Met de VN echter, heb ik een bone to pick. Meerdere zelfs.

In het schrijven houdt men netjes het al dan niet racistische karakter van Zwarte Piet onder voorbehoud, maar dreigt men alvast wel met het uitsluiten van het Sinterklaasfeest voor wat betreft de UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed. Van een aanvraag voor het opnemen van de Sinterklaasviering op die lijst kan geen sprake zijn voordat de “betrokken gemeenschappen” er hun goedkeuring aan hebben gegeven. Laat staan van de goedkeuring van zo’n aanvraag.

In particular, no inscription on on UNESCO lists relating to cultural heritage or national lists or registers should be requested or granted without the free, prior and informed consent of the concerned communities. The special rapporteur further stressed that some practices, which are part of cultural hertitage, may infringe on human rights. International instruments clearly state that practices contrary to human rights cannot be justified with a plea for the preservation/safeguard of cultural heritage, cultural diversity or cultural rights.

De UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed

Nu ben ik aardig bekend met die UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed, maar voor de zekerheid heb ik die er toch nog maar even bij gepakt. Wonderlijk genoeg staan daar heel wat zaken op, die desondanks niet geheel en al aan bovenstaande criteria voldoen.

Tradities waar vrouwen niet aan mee mogen doen, bijvoorbeeld. Die zijn mondiaal nog erg populair ook. Neem nu het Japanse Kumiodori, prachtig traditioneel muzikaal theater, dat is voorbehouden aan mannelijke acteurs. Of Chhau, een dans uit India, waarbij sommige passen gebaseerd zijn op de werkzaamheden van huisvrouwen maar waaraan geen vrouw mee mag doen. Huisvrouw of niet. Dichter bij huis is er de Leuvense Abrahamdag. Leuk, maar slegs vir belegen mannen.

Kleurtjes zijn ook vertegenwoordigd op het lijstje. Tijdens het Colombiaanse Carnaval de Negros y Blancos verven de feestvierders de ene dag hun gezichten zwart, de volgende wit.

Het Navruz uit onder meer Iran mocht ook op het lijstje. Hajji Firuz, die dit feestelijk Perzisch nieuwjaarsfeestje aankondigt was daarbij geen beletsel. Ik sluit meteen maar een foto van Hajji Firuz bij, dan begrijpt u ongetwijfeld meteen mijn verwondering. Dat is dus niet Zwarte Piet met een tamboerijntje.

“Betrokken gemeenschappen”

De VN heft een streng vingertje naar Nederland en zegt dat van een aanvraag voor het opnemen van de Sinterklaasviering op die UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed geen sprake kan zijn voordat de “betrokken gemeenschappen” er hun goedkeuring aan hebben gegeven.

Is aan die betrokken gemeenschappen eigenlijk ook hun toestemming gevraagd toen het over Navruz en de bijbehorende Hajji Firuz ging? Och, die VN toch.

Financiële genoegdoening voor de slavernij

Nu gebeurde er, naar aanleiding van die brief van de Verenigde Naties, nog iets – dat me zo mogelijk nog meer verwondert. Een van de vier VN-rapporteurs die zich met de kwestie bezig mogen houden, de Jamaicaanse hoogleraar Verene Shepherd, besluit dat zij hiervoor naar Suriname zal moeten afreizen. Om met de commissie voor herstelbetalingen te spreken.

Financiële genoegdoening voor de slavernij moet in de discussie worden betrokken, aldus mevrouw Shepherd. Die commissie voor herstelbetalingen onderzoekt de mogelijkheid schade van de slavernij op Nederland te verhalen. Daarmee lijkt het lot van Zwarte Piet reeds bezegeld, mevrouw Shepherd gaat er in elk geval alvast vanuit dat hij een zwarte slaaf moet zijn geweest.

Nu vraag ik mij in alle eerlijkheid af in hoeverre die herstelbetalingen criterium kunnen en mogen zijn in deze kwestie. Mocht de VN in al haar wijsheid besluiten dat Zwarte Piet een racistisch stereotype is, mag Nederland dat dan afkopen door ettelijke euronen naar Suriname te gireren? Mocht Zwarte Piet geen racistisch stereotype zijn, zijn die herstelbetalingen dan van de baan? Waarom die kwesties zo met elkaar vervlechten?

Ingewikkelder nog, Zwarte Piet is ten dele gebaseerd op de Barbarijse slavenhalers. Gaan we dan eindelijk naast de trans-Atlantische slavenhandel ook de Arabische Afrikaanse slavenhandel en de Barbarijse slavenhandel op de agenda van de genoegdoening zetten? Mogen de nazaten van de Barbarijse slaven en van blanke slaven, relatief klein in aantal maar toch, ook meedoen?

Hoe zit met Japan, dat nog altijd weigert haar seksslavinnen van rond de Tweede Oorlog te erkennen, laat staan direct te vergoeden voor het hen aangedane leed. Werd hun goedkeuring, of zelfs die van vrouwen in het algemeen, gevraagd eer dat Kumiodori aan de UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed werd toegevoegd? Had dat ook een reden moeten zijn cultureel erfgoed, waar vrouwen niet aan deel mogen nemen, van het beruchte lijstje te weren?

Prem Radhakishun en de Amerikaanse dubbele moraal


Enfant terrible Prem Radhakishun mocht inzake het groot nationaal zwartepieten aanschuiven bij De Wereld Draait Door. Prem nam de gelegenheid te baat eventueel meekijkende kinderen meteen maar even “Sinterklaas bestaat niet, Sinterklaas bestaat niet” toe te gillen. Een nieuw dieptepunt voor wat betreft de kinderachtigheid waarmee volwassenen een discussie voeren over een folkloristisch kinderfeest. Och, die Prem toch.

Om zijn argumenten kracht bij te zetten wilde hij een filmpje met ons delen, van Amerikanen die op straat out of the blue geconfronteerd werden met het fenomeen Zwarte Piet. Verbijstering en afkeuring alom. Terecht wellicht, maar ik bestrijd ook hun recht van spreken.

Wat is het verschil immers, tussen de verkleedpartij zoals die jaarlijks in Nederland plaatsheeft en die Amerikaanse traditie van Thanksgiving, waarbij men schoolkinderen als naïeve, goedgeefse Native Indians verkleedt tijdens toneelspelen op school. Natuurlijk weten we allemaal hoe het met die goedgeefse inheemsen is afgelopen, maar dat mag de Amerikaanse pret niet drukken. Och, die Amerikanen toch.

De kwestie Zwarte Piet. Binnen Nederland komen we er samen al nauwelijks uit. Laten we in hemelsnaam de VN (en de Amerikanen) er maar buiten laten.

Een gedachte over “Zwartepieten met de VN

  1. Had me dit jaar nog zo voorgenomen om de Z/P (non)discussie aan mij voorbij te laten gaan, maar je schijnt er niet helemaal meer onderuit te kunnen. Inconsequent als ik ben, kom ik dan hier dan toch ook maar even zwartepieten.

    Volsta met een gedeeltelijke doorpost van Swapichou, plus gelinkt de discussie-opbrengst van afgelopen week aldaar.

    Zie hier, in reactie op de VN-brief, het overheidsstandpunt -lol- van afgelopen juli. Samenvatting: de regering ziet Sinterklaas als een traditioneel kinderfeest. Wel is zij “ervan op de hoogte dat de rol van Zwarte Piet soms onderwerp van publieke discussie is”. JôH.

    Ons aller Rick Nieman solliciteert kennelijk naar een politiek-correct nossersbaantje. Hij prefereert afscheid te nemen van Z/P en onderbouwt dat met het voortschrijdend inzicht dat artikelen over American Football ook zonder de benaming Redskins interessant kunnen zijn.

    NRC komt dit weekend met een stukje duiding voor het volk. Aardig artikel van Annemarie Coevert, met als titel: Kan Zwarte Piet nog wel? Vier vragen rond de groeiende controverse. Hierin krijgen wij antwoord op vier ‘hoofdvragen’, gelardeerd met filmpjes en al. Over “de spanning rond ons nationale familiefeest, die dit jaar hoger lijkt op te lopen dan ooit”.
    Daaronder +200 reacties binnen 24 uur. Zo erg leeft het dus, kennelijk.

    1. Waarom maakt Zwarte Piet zijn gezicht Zwart?
    2. Hoe reageert het buitenland op Zwarte Piet?
    3. Waarom leidt het debat in Nederland nu tot ingrijpen?
    4. Waarom zit de traditie zo diep bij veel Nederlanders?

    Mijn 'wedervraag': wie maakt die controverse? De kinderen soms?

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s