Vaccinatie

Heeft u ook naar de heren Knevel en Van den Brink gekeken gisteren? Met die meneer van de GGD, die kwam vertellen over de service aan huis, die de GGD in onze bible belt levert aan ouders die op de valreep toch nog besluiten hun kroost in te laten enten?

De GGD heeft dat die ouders aldaar per brief aangeboden “om de drempel zo laag mogelijk te houden”. Enkele tientallen mensen zijn inmiddels thuis gevaccineerd, aldus meneer Frits Woonink. Nu neemt het aantal kinderen dat met mazelen besmet raakt in die contreien behoorlijk toe, dus dat lijkt me geen overbodige luxe. Mij niet. Veel anderen denken daar toch anders over.

Nu is vaccinatie niet verplicht, zo is dat nu eenmaal geregeld in Nederland. Daar kun je over discussiëren, maar verplicht vaccineren hebben we hier al eens uitgeprobeerd en dat was geen succes. De vraag is ook of een verplichting noodzakelijk is, het absolute gros van de ouders laat zijn kinderen vaccineren en de vaccinatiegraad is zo ook hoog genoeg om de meeste ziekten netjes in toom te houden.

Ouders hebben de gelegenheid zelf een afweging te maken of ze hun kinderen al dan niet laten vaccineren. De overheid betaalt deze vaccinatieprogramma’s en dat kost een lieve duit. Zo’n beetje twee miljoen euro per jaar.

Vaccinaties dus. Waar vaccineren we in Nederland eigenlijk tegen?

Vaccinatieprogramma Nederland

In Nederland krijgen veruit de meeste kinderen een heel scala aan vaccinaties toegediend. Difterie, kinkhoest, tetanus, polio, haemophilus influenzae type b, hepatitis B, bof, mazelen, rodehond, meningokokken C en het humaan papillomavirus staan op het hedendaags vaccinatieprogramma.

Om dat rijtje maar eens af te gaan;

  • Difterie, een bacteriële infectieziekte, was voor ertegen gevaccineerd werd een van de voornaamste oorzaken van kindersterfte. Ook bekend onder de naam kroep is deze ziekte zonder behandeling vaak fataal. De bacterie maakt gifstoffen die de weefsels van de luchtwegen, de hartspier en het zenuwstelsel kunnen beschadigen. De slijmvliezen in de keel worden taai, hetgeen de ademhaling bemoeilijkt, en vormen pseudo-membranen die los kunnen geraken en de luchtweg vervolgens blokkeren. Herstel kan weken, soms zelfs maanden duren en een patiënt kan blijvende complicaties oplopen; van verlamming, scheelzien tot een verminderde visus.

  • Kinkhoest wordt ook door een bacterie, Bordetella pertussis, veroorzaakt. Zoals de naam al verraadt wordt deze ziekte vooral gekenmerkt door hevig en aanhoudend hoesten. Wanneer de symptomen op hun ergst zijn hoest een patiënt zich tot bijna-stikken toe leeg, waarop met een gierend geluid weer ingeademd wordt. Daarom noemt met kinkhoest in Engeland “whooping cough“. De ernstige hoestaanvallen kunnen braken opwekken en in het ernstigste geval de patiënt doen stikken.

  • Tetanus wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium tetani. Deze bacterie kun je bij een kleine verwonding oplopen en eenmaal in het lichaam produceert hij giftige afvalstoffen die spierweefsel aantasten, met hevige en pijnlijke spierkrampen tot gevolg. Verkrampte gezichtsspieren doen het gezicht in een sardonische grimas vertrekken. Het lichaam van de patiënt wordt door verkrampende spieren in een pijnlijke achterwaartse boog getrokken. Dat kan zo’n zes weken duren, waarna het tetanustoxine uiteindelijk de ademhalingsspieren of het hart kan bereiken, waardoor de patiënt sterft. Zelfs met een goede behandeling is tetanus in 50% van de gevallen fataal.

  • Polio is een virusaandoening. Het virus tast maag en darmen aan en veroorzaakt een ontsteking in het ruggenmerg. De ziekte verloopt in veruit de meeste gevallen mild, maar in 1% van de gevallen treden spierzwakte en -verlammingen op. In kinderen veroorzaken die op hun beurt misvormingen tijdens de groei. In een enkel geval veroorzaakt polio een verlamming van de ademhalingsspieren.

  • Haemophilus influenzae type b, Hib voor intimi, is een bacterie. Deze bacterie is verantwoordelijk voor 5% van de gevallen van hersenvliesontsteking bij zuigelingen en peuters en kan een strotklepontsteking veroorzaken. In 2% van de door Hib veroorzaakte gevallen van meningitis sterft de patiënt. Bij kinderen met Hib-infectie is dat zelfs 5 tot 10%. Bij 10% is er blijvende schade, zoals doofheid, epilepsie of een geestelijke achterstand.

  • Hepatitis B is een virus, dat leverontsteking veroorzaakt. De aandoening verloopt in veel gevallen onopgemerkt. Zijn er wel symptomen, dan kunt u in rekenen op zaken als geelzucht, vermoeidheid, koorts, spier- en gewrichtspijn, misselijkheid en pijn in de bovenbuik. Wordt de infectie ook nog eens chronisch dan raakt de lever beschadigd, levercirrose, en is er een grotere kans op leverkanker.

  • De bof is een virusziekte die in de meeste gevallen onschuldig verloopt. Het virus kan een ontsteking veroorzaken in de oorspeekselklier, met een flinke zwelling van de wang tot gevolg. In de gevallen dat het verloop van de bof niet zo onschuldig uitpakt kunnen er complicaties optreden als hersen- en hersenvliesontsteking of ontstekingen aan organen als de eileider, de testikel en de alvleesklier. Ook doofheid en blindheid  kunnen gevolg zijn van de bof.

  • Mazelen wordt veroorzaakt door een luchtwegvirus. In eerste instantie lijken de symptomen op die van een flinke griep, met bijbehorende koorts, totdat die rode jeukende vlekjes verschijnen en de koorts nog eens verder oploopt. Bijkomende mogelijke complicaties zijn middenoorontsteking, longontsteking, hersenvliesontsteking en, wanneer je het ongeluk hebt een gemuteerd mazelenvirus te treffen, subacute scleroserende panencefalitis. In ons welvaartlandje sterven een of twee patiëntjes per duizend infecties. In ontwikkelingslanden is dat vijf, soms zelfs tien procent. Wereldwijd stierven er in 2011 158.00 mensen aan mazelen, 71% minder dan voorheen omdat er steeds meer gevaccineerd wordt. Voordat men überhaupt begon met vaccinatie tegen mazelen stierven er naar schatting nog 2,6 miljoen mensen per jaar – en ondanks de vaccinatieprogramma’s is het mazelenvirus een van de voornaamste oorzaken van kindersterfte.

  • Rodehond wordt veroorzaakt door het rubellavirus en verloopt doorgaans onschuldig. Opgezette lymfeknopen, rode huiduitslag, soms koorts, oogbindvliesontsteking en gewrichtsklachten. Patiënten zijn nauwelijks ziek en rodehond is snel weer over. Het echte probleem met rodehond is wat het virus met de ongeboren vrucht kan doen, wanneer de aankomende moeder er in het begin van haar zwangerschap ziek van wordt. Geboorteafwijkingen als grijze staar, glaucoom, doofheid, hartafwijkingen of een vernauwing van de longslagader kunnen die ongeboren vrucht ten deel vallen.

  • Meningokokken C wordt veroorzaakt door een bacterie Neisseria meningitidis, die bij 10% van onze bevolking latent aanwezig is in de keel- en neusholte. Zij zijn drager. Daar heeft het merendeel van die groep geen last van, maar er zijn er die er een hersenvliesontsteking of (bijzonder snel verlopende) bloedvergiftiging van krijgen, beide soms met fatale gevolgen. Vooral jonge patiënten kunnen behoorlijk ziek worden. In 20 tot 30% van de gevallen leidt meningokokken C tot blijvende complicaties, zoals doofheid, motorische problemen en leer- en gedragsproblemen.

  • Het humaan papillomavirus kan een abnormale celgroei veroorzaken in huid en slijmvliezen. Er zijn honderden verschillende van deze papillomavirussen, de meeste ongevaarlijk, sommige veroorzaken wratten. Een infectie kan de kans op kanker (met name baarmoederhalskanker) vergroten. In 75% van de gevallen van baarmoederhalskanker is een humaan papillomavirus als oorzaak aan te wijzen.

Gods hand

Er zijn mensen die uit religieus oogpunt hun kinderen niet vaccineren, die vinden dat een mensenleven in Gods hand ligt en een ziekte door “Gods vaderlijke hand wordt toebedeeld“. Eenmaal ziek, dan mag je wel een beroep doen op de medische wereld. Dat heeft me altijd verwonderd; alsof een werkelijk almachtige god zich door zo’n vaccinatie tegen zou laten houden.

Sowieso, wanneer je blind moet vertrouwen op wat die God met je voorzien heeft, waarom ligt de grens dan kennelijk bij vaccinatie? De Zeeuwse meneer Boers, ook gast bij de heren Knevel en Van den Brink, ent zijn acht kinderen niet in, maar zou ze ook niet bij besmette kinderen thuis over de vloer laten komen.

Airbags, valhelmen, kinderzitjes, raambeveiligers, zwemles – allemaal geen issue.

Of ouderlijke vrijheid van religie moet betekenen dat ze met hun kinderen, uit religieus oogpunt, mogen doen wat ze willen? Nee. Natuurlijk niet en al zeker niet in absolute zin. Ouders die hun kinderen levensreddende zorg onthouden zetten we uit de ouderlijke macht. Ook over meisjesbesnijdenis zijn we het al eens; dat staan we ouders niet toe – ook niet onder het mom van religie.

Persoonlijk heb ik weinig begrip voor deze lieden en louter om het aanhangen van een religie verdient niemand mijn respect. Ook meneer Boers niet, al zou hij dat nog zo graag willen. Hooguit wil ik mijn macabere gevoel voor humor intomen en niet beginnen over grote gezinnen en zo heb je er toch een paar reserve.

Er zijn kinderen ziek, er liggen er op de intensive care. Daar zijn hun eigen ouders verantwoordelijk voor en dat lijkt me een hard gelag. Meneer Woonink verwacht de piek in deze mazelenepidemie pas in het najaar, laten we hopen dat er geen kinderen sterven, zoals bij de laatste mazelenuitbraak.

Onschuldige kinderziekten?

Er zijn ook mensen die menen dat je kinderziekten hun beloop moet laten. Antroposofen, bijvoorbeeld. “Onschuldige” kinderziekten moet je doormaken, want dat is goed voor je afweersysteem en ze zijn een stimulans voor je ontwikkeling.

Die antroposofische gedachtegang laat ruimte voor vaccinatie wanneer een ziekte toch teveel risico oplevert voor een kind. Zo laten antroposofen hun kinderen vaak wel tegen difterie, kinkhoest, tetanus en polio inenten, maar laten een inenting tegen bof, mazelen en rodehond achterwege vanwege “niet noodzakelijk”.

Die gedachtegang delen de antroposofen deels met de “kritische prikkers”, die zich verenigden in de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken. Ook die wegen argumenten voor en tegen vaccineren af, maar zij baseren zich daarbij niet op enige levensbeschouwing. Hun leus is “Vaccineren is een keuze. Uw keuze. Geen plicht.  Laat u informeren over vaccineren!”

Helemaal mee eens, vooral met dat informeren.

Rest de vraag; wat is onschuldig? Bepaal je dat aan het verloop van de ziekte, mogelijke complicaties, de kans op blijvende schade of zelfs overlijden?

Jan Peter Rake, kinderarts, meende daar gelukkig in Trouw al wat over te zeggen.

“Mazelen wordt vaak als een onschuldige kinderziekte gezien. Ten onrechte: ook in Nederland overlijdt één op de duizend tot tweeduizend kinderen er aan. Het virus kan een ernstige ontsteking van de longen en de hersenen geven. En er is geen medicijn. Tijdens de laatste epidemie in 1999/2000 werden ongeveer 3500 kinderen ziek. Drie kinderen overleden: een 2-jarige met een al bestaande hartaandoening, een gezonde 2-jarige en een gezonde 17-jarige.”

Groepsimmuniteit

Een tweede hamvraag is of je die noodzakelijkheid alleen wil bepalen aan de hand van de risico’s voor je eigen kinderen of kinderen in het algemeen. Vaccinatie tegen rodehond bijvoorbeeld, wordt dus niet gedaan omdat de ziekte zo naar verloopt en ook niet omdat de zieke zèlf een risico loopt op al dan niet blijvende ernstige complicaties. Het belang ligt daarbij vooral bij vroege zwangerschappen van anderen.

Het fenomeen groepsimmuniteit onderschrijft dat vaccinatie niet alleen voor het individu, maar ook voor de gehele populatie belangrijk is. Hoe meer mensen tegen een ziekte gevaccineerd zijn, hoe minder ongevaccineerden de kans lopen ermee besmet te raken. Het percentage mensen dat gevaccineerd moet zijn om die zogeheten groepsimmuniteit te verkrijgen verschilt per ziekte.

Rodehond is daar een mooi voorbeeld van. Niet alleen zijn er mensen die na vaccinatie toch geen antistoffen aanmaken, in eerste instantie werden alleen meisjes en jonge vrouwen met een kinderwens gevaccineerd. De vaccinatiegraad was zo laag dat het toch tot kleine epidemieën kwam, totdat men alle kinderen als baby al begon te vaccineren. Het percentage niet-vatbare personen is sindsdien zo hoog geworden dat het virus zich eenvoudigweg niet meer kan handhaven, hetgeen ook de ongevaccineerden bescherming biedt.

Is de vaccinatiegraad maar hoog genoeg, dan kunnen ziekten zelfs uitgeroeid worden. Pokken bijvoorbeeld, waarvan de Wereldgezondheids Organisatie in 1979 vaststelde dat ze was uitgeroeid.

Een ander, veelgehoord bezwaar, is dat het doorstaan van de ziekte een betere immuniteit oplevert dan vaccinatie. Dat is in het geval van de bof inderdaad zo. Ongeveer 5% van de mensen die tegen de bof worden ingeënt maken na één vaccinatie nog te weinig antistoffen aan om op lange termijn beschermd te blijven. Daarom vaccineren ze kinderen twee keer. Vaccinatie tegen de bof geeft inderdaad bij minder mensen een goede immuunrespons dan het doorstaan van de ziekte zelf, echter wel meer dan voldoende om epidemieën te voorkomen.

Ook geen kleinigheid, me dunkt.

Ook daarover heeft meneer Rake wat te zeggen; vaccineren is een maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Nadelen vaccineren

Dat vaccineren ook nadelen heeft is ontegenzeggelijk waar.

Neem nu dat vaccin tegen de bof, dat een minder goede immuniteit oplevert dan de ziekte zelf. In het geval van het vaccin tegen kinkhoest neemt de hoeveelheid antistoffen mettertijd af en na vijf tot tien jaar verdwijnen ze zelfs. Nu staat daar tegenover dat het doormaken van een natuurlijke kinkhoestinfectie evengoed geen garantie is voor een levenslange immuniteit tegen de ziekte. Ook de vaccinatie tegen rodehond werkt niet bij iedereen evengoed.

Zoals bij iedere medische kwestie is altijd weer de vraag of het middel niet erger is dan de kwaal. Sommige vaccins hebben bijwerkingen. Sommige vaccins kunnen zelfs heel ernstige bijwerkingen hebben. Daar mag geen enkele verwarring over bestaan. Toch is die er wel – soms zelfs onterecht.

Autisme

Zo gaat het verhaal dat er een causaal verband zou bestaan tussen BMR-vaccins en autisme. Aan de bron daarvan ligt een artikel uit 1998, in het tijdschrift The Lancet, van de hand van een meneer Andrew Wakefield. The Lancet trok het artikel in 2010 terug; niet alleen klopten de conclusies van meneer Wakefield niet, hij pleegde zelfs fraude met de onderzoeksgegevens op basis waarvan hij die trok. Onderzoeksjournalist Brian Deer ontdekte dat meneer Wakefield voor zijn fraude werd betaald door advocaten. Die advocaten nu, die hadden geleden schade willen claimen bij producenten van vaccins.

Meneer Wakefield werd gevoeglijk uit de artsenstand geknikkerd.

Kanker

Ook tussen vaccins en kanker wordt een verband gesuggereerd. Zo is om en nabij de zestiger jaren van de vorige eeuw een poliovaccin vervuild geraakt met het SV40-virus. Omdat dit virus somtijds samen met diverse vormen van kanker werd aangetroffen werd een verband tussen beide vermoed, vooral met het non-Hodgkin-lymfoom. Vervolgstudies lieten echter anders zien.

De hygiënehypothese

Door vaccinaties en doordat we in steeds schonere omgevingen leven beleven we steeds minder kinderziekten en dat zou ons immuunsysteem niet ten goede komen. Hoe meer infecties, hoe beter dat immuunsysteem werkt. Volgens de hygiënehypothese is er een direct verband tussen die schonere leefomgeving, schoon water, het gebruik van antibiotica en vaccinaties en een toename in allergieën, astma en auto-immuunziekten.

Dat blijft echter bij veronderstellingen en onbewezen theorieën. Dat rijtje kun je tot in het oneindige aanvullen met zaken als milieuverontreiniging en een toename in het gebruik van allerlei chemische stoffen – zoals de synthetische parfumstoffen waar ik zelf zo allergisch voor ben.

Informatievoorziening

Ouders hebben het recht te beslissen hun kinderen al dan niet te vaccineren en om tot een evenwichtige beslissing te komen hebben ze recht op informatie. Gewoon op een presenteerblaadje, alle voors en tegens, de risico’s, open en eerlijk. Daar hebben mensen en hun kinderen recht op, een ouder moet niet het halve Internet af moeten speuren.

Een kijkje op de site van het RIVM leert dat er wel over die bijwerkingen gesproken wordt. Van hangerigheid, koorts, slaapproblemen tot koortsstuipen en “collapsreacties” en netjes per prik wat de gevolgen kunnen zijn.

Niet alleen dat, het RIVM gaat zelfs zo ver zelfs vermeende verbanden te benoemen zoals die hygiënehypothese, tussen vaccinaties en een toename in allergieën en astma, tussen het kinkhoestvaccin en wiegendood, vaccins en respectievelijk suikerziekte, autisme, ADHD en het shaken baby-syndroom.

Mét bronvermelding. Ook dat nog.

4 gedachtes over “Vaccinatie

  1. Hoe verwonderlijk ook, er ligt een gedachte aan het christelijk standpunt ten grondslag. Jezus heeft ooit gezegd (althans dat beweert evangelist Marcus) dat wie gezond is de medicijnmeester niet van node heeft. Zij nemen dat letterlijk, en er wordt dan ook niet gedokterd voor er een manifest ziektebeeld is.
    Overigens zei mazelenspecialist Hoevenaars al meer dan veertig jaar geleden tegen CPN-krant De Waarheid dat de mazelen in Nederland meer dodelijke slachtoffers maakte dan enige andere specifieke kinderziekte. Bij meer dan twintig procent van de gevallen was sprake van ernstige complicaties. In de verschillende West-Europese landen stond volgens deze arts de ziekte als doodsoorzaak bij kinderen op de zesde tot tiende plaats.
    Rond die tijd heb ik de mazelen zonder veel problemen doorstaan. Toch is het een ziekte die niet zonder risico is. Hoewel ik de vrijheid van de ouders belangrijk vind, zou ik graag zien dat de bevindelijken bijtijds tot inkeer kwamen.

    Like

  2. Marcus laat Jezus daar direct na zeggen: “Doch gaat heen en leert, wat het zij: Ik wil barmhartigheid, en niet offerande; want Ik ben niet gekomen om te roepen rechtvaardigen, maar zondaars tot bekering.”

    Like

  3. Er zijn ook ongetwijfeld exegeten die daar een nuancering van het voorgaande in willen lezen. Zoals onder exegeten gebruikelijk verschillen de meningen nogal, en zoals we opnieuw zien zijn delen van de christelijke bevolking helaas genegen die uitspraak over de medicijnmeester letterlijk te nemen. Zoals die man bij K&vdB die zei z'n been niet te willen laten ingipsen zolang het niet gebroken is.
    Voor mij – ik zie historische teksten als historische teksten – is de gedachte dat de bijbel het Woord van God weergeeft op z'n zachtst onaannemelijk.

    Like

  4. Tegelijkertijd is het natuurlijk de (medische) wetenschap die “germ theory” heeft ontdekt, wassen deze mensen hun handen dan ook niet ter preventie?

    Complete nonsens, dat soort redeneringen. En zo vormen deze religieuze zeloten een gevaar voor de volksgezondheid.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s