Gevangeniswezen

Criminaliteit kost geld. Veel geld. Op heel veel vlakken ook nog eens. Preventie. Opsporing. Slachtofferzorg. Materiële en immateriële schade. Verzekeringen. De rechtsgang. Het CJIB. Bureau Halt. Het gevangeniswezen. Reclassering. Recidive.

Rechtvaardigheid kost ook geld. Wie een misdrijf pleegt verdient daarvoor te worden gestraft. Daar ligt een deel genoegdoening aan ten grondslag; wie misdoet moet boeten. Misdaad mag niet lonen, immers. Ook zouden we graag zien dat zo’n dader door de hem opgelegde straf zijn lesje leert en zijn leven betert. De resocialisatiegedachte, zeg maar. Het is een principe waarvan ik niet graag zie dat men erop bezuinigt op basis van louter financiële motieven.

Die zijn er wel natuurlijk, die financiële motieven. Lieden die in het gevang geraken kosten namelijk bijna tweehonderdvijftig euro per dag. Dat is een gemiddelde, want hoe zwaarder u bewaakt worden moet, hoe duurder u bent. Aan de lieden die in een tbs-kliniek terecht komen zijn we zelfs het dubbele kwijt. Voor de grap zou u dat eens moeten vergelijken met wat we hoofdelijk aan onze bejaarden spenderen.

In 2010 waren de “gewone” gedetineerden goed voor meer dan een miljard euronen op de Rijksbegroting. Er werden ook inkomsten gegenereerd, 131 miljoen, bijvoorbeeld door cellen aan België te verhuren. Omdat de verhuur van cellen aan andere ministeries ook meegeteld wordt is dat echter wel erg positief gesteld. Broekzak-vestzak.

Soit. Dat steekt schril af tegen de kosten, nietwaar?

Vorige maand publiceerde de Dienst Justitiële Inrichtingen van het Ministerie van Veiligheid en Justitie het rapport Gevangeniswezen in getal 2008-2012 (PDF). Dat rapport geeft een goed beeld van de in- en uitstroom van gedetineerden, detentierecidive en een prognose van “detentiebehoefte”. Sinds 2008 is er een gemiddelde daling van 7% te zien in  aantallen instromende gedetineerden. In vergelijking met andere Europese landen hebben we een lager dan gemiddeld aantal gedetineerden.

Op zich is er natuurlijk de kwestie van vraag en aanbod. Wanneer aantallen gedetineerden dalen is het de moeite zeker waard te evalueren of we het niet met minder cellen afkunnen. De bezettingsgraad was 77% en ook leegstaande cellen kosten geld.

Daarbij heb ik wel een kanjer van een “maar”. Er lopen ongeveer 15.000 veroordeelden vrij rond. Dat zijn voornamelijk veroordeelden die hun veroordeling in vrijheid mogen afwachten en vervolgens eenvoudigweg niet op komen dagen bij de gevangenis. In een tijdsbestek van koud vijf jaar kwamen zo tienduizend criminelen onder hun straf uit. Hun straf verjaarde simpelweg.

Wat ik daarnaast opvallend vind in het rapport van DJI is dat twee derde van de ingesloten arrestanten wordt ingesloten omdat ze niet meewerken aan een andersoortige straf.

Door de jaren heen is rond 30% van de arrestanten ingesloten vanwege een (principale) vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregel. Circa twee derde van de arrestanten heeft een vervangende vrijheidsbenemende sanctie vanwege:


– het niet meewerken aan de uitvoering van een taakstraf
– het niet betalen van geldboetes in misdrijfzaken
– het niet betalen van boetes voor verkeersovertredingen (gijzeling wet Mulder)
– het niet betalen van schadevergoedingen aan slachtoffers (wet Terwee)
– het niet betalen van een geldboete vanwege wederrechtelijk verkregen voordeel (‘plukze-wetgeving’).

 

Zouden we investeren in de uitvoering van die andersoortige straffen, dan zouden we behoorlijk kunnen bezuinigen op het gevangeniswezen.

Afgelopen jaar stond de helft van de gedetineerden binnen een maand weer buiten. De gemiddelde verblijfsduur is iets minder dan vier maanden. Het aantal daders dat binnen twee jaar recidiveert schommelt al jaren rond de vijftig procent. Het percentage detentierecidive ligt lager; 31% in 2010.

Dat betekent dat een derde van de gedetineerden binnen twee jaar terug de gevangenis in gaat. Het rapport vermeldt een aantal factoren die van belang zijn bij detentierecidive. Mannen recidiveren vaker dan vrouwen, bijvoorbeeld. Verslaving en criminele voorgeschiedenis verhogen de kans op detentierecidive, net als werkeloosheid;
 

Gedetineerden die bij aanvang van hun detentie als werkloos zijn geregistreerd, recidiveren later vaker (37%) dan mensen die een baan hebben (27%).


In deze barre tijden, waarin we allemaal de broekriem aan moeten halen, mag het geen verrassing heten dat ook het gevangeniswezen wat in zal moeten leveren. Wat me wel verbaasde is hoe ruim men daarin gaan snijden wil; een dertigtal gevangenissen zal de poorten moeten sluiten.

Om 15.000 nog loslopende criminelen op te sluiten, zouden 25 Bijlmerbajessen nodig zijn.

Joehoe? Meneer Teeven? Dames en heren overige politici?

Goed. Door twee man op een cel kan er effectiever met de capaciteit van een gevangenis omgesprongen worden. Voorts is men van zins het gevangenisregime te versoberen. In dit Masterplan Dienst Justitiële Inrichtingen verliezen 3.700 gevangenismedewerkers hun baan. 

Fred Teeven, onze staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, heeft daarnaast bedacht dat er op het gevangeniswezen bezuinigd kan worden door gedetineerden een enkelband aan te meten en hen de hun opgelegde straf in eigen huis te laten uitzitten. ’s Mans idee wekt bij velen wrevel. Zelfs zijn eigen ambtenaren maken zich druk; in een interne notitie laten zij aan elkaar (en aan het Algemeen Dagblad) weten dat meneer Teeven de beoogde besparingen overschat en hij elektronisch huisarrest met een enkelband onrealistisch snel wil uitvoeren. Volgens hen zou elektronisch toezicht zelfs nog weleens duurder uit kunnen pakken.

Gemeenten wezen erop dat de voorgenomen bezuinigingen op het gevangeniswezen juist een half miljard euro gaan kosten en volgens hen vergat meneer Teeven het personeel van de gevangenis in Tilburg mee te tellen in het aantal ontslagen. Oeps.

Gevangenisdirecteuren waarschuwden dat het elektronisch huisarrest ten koste gaat van de veiligheid op straat.

Strafrechters reageerden in hun kuif gepikt; als zij een gevangenisstraf opleggen bedoelen ze ook een gevangenisstraf. Daar hebben ze gelijk in; de lengte en aard van de straf is louter en alleen aan de rechter om op te leggen en niet aan meneer Teeven of de DJI.

“De Raad voor de rechtspraak betwijfelt of elektronische detentie kan worden vergeleken met gevangenisstraf, terwijl het wetsvoorstel wel op deze veronderstelling is gebaseerd. De Raad denkt dat de samenleving elektronische detentie ziet als een andere, lichtere straf dan gevangenisstraf. De Raad pleit er dan ook voor dat elektronische detentie als aparte straf wordt aangemerkt die door de rechter kan worden opgelegd.”

Aha, des Pudels Kern. Elektronische detentie kun je nauwelijks vergelijken met een gevangenisstraf. Ten eerste vindt die al grotendeels plaats in de eigen woning, een veroordeelde kan dus genieten van een bepaalde luxe omgeving en heeft niet tot nauwelijks last van een gevangenisregime. Dat vond meneer Teeven in 2011 overigens zelf ook:

Thuisdetentie is geen geloofwaardige vervanging van een gevangenisstraf.”

Leg dat inderdaad maar een uit aan ons, de samenleving. Aan slachtoffers.

In het interview met Tijs van de Brink stelt meneer Teeven dat zijn variant op elektronische detentie wezenlijk anders zal zijn omdat de “gedetineerde” daarbij zal moeten gaan werken. Zo behouden kortgestraften hun woning en werk. Wat de werkgever vindt van de werknemer-met-enkelband mis ik in zijn verhaal. Als er al sprake is van een werkgever, want de banen liggen niet voor het oprapen op het moment. Zoals ik u eerder al heb laten zien, checken er ook nogal wat werkelozen in het gevangenissysteem in (die recidiveerden vaker van niet werkelozen).

Waarom er dan niet voor gekozen gedetineerden in gevangenissen in zo’n mate te laten werken dat ze de gevangenis, of toch in elk geval de kosten van hun eigen verblijf aldaar, kunnen bedruipen? Leer ze een vak, houdt binnen de muren vast aan een gezond werkritme. Of misschien zelfs buiten de gevangenismuren, zoals in het voorstel van gevangenisdirecteuren en -medewerkers dat vandaag in de Telegraaf staat. Voor mijn part inderdaad in plaats van Polen in de kassen, mevrouw Van Toorenburg.

Gordon Ramsay, de beruchte Britse chef-kok met het korte lontje liet al zien hoe dat kan; hij begon de Bad Boy Bakery in HMP Brixton. Ramsay vraagt zich aan het begin van zijn programma heel terecht af waarom de gevangenen daar 21 uur van de 24 op hun cel zitten te niksen. Uiteraard, gedurende het televisieprogramma moet je door het enorme ego van de chef kijken, maar met een paar man een ochtendje sandwiches smeren en taartjes bakken verdient hij wel direct al een paar honderd pond.

Een gevangenis in Noorwegen, op het eiland Bastoey gelegen, is zelfvoorzienend en heeft het laagste recidivepercentage van Europa.  

Wat is er mis met het bedrijfsmatig runnen van een gevangenis? Behalve dan dat we ’t nog niet doen?

5 gedachtes over “Gevangeniswezen

  1. Waarom? Niets mis met een beetje verantwoorde dwangarbeid. Je wil toch liever niet van die mensen die luid roepen: 'nou, dan ga ik wel een paar maandjes zitten'.

    Dat moet natuurlijk zijn: 'nee, nee, alsjeblieft, nee, nee, ik doe alles, nooit meer, nooit'

    Like

  2. Bajesklanten onder elkaar praten meer over de porties en kwaliteit eten, de dikte van de matrassen etc.
    De 'meesten' komen terug.
    http://www.stichtingdoor.nl/algemeen
    Onbetaalbare opleidingen zijn daar ook mogelijk zonder een studieschuld.
    Ik begreep dat vrouwen minder snel terugkomen, maar wellicht dat het van het delict afhangt.
    Het kost aardig wat om een grote crimineel te huisvesten
    Biba is niet goedkoop
    http://books.google.nl/books?id=7OxiGPIUbogC&pg=PA175&lpg=PA175&dq=detentie+biba&source=bl&ots=w-1WJDJDtc&sig=Wb5_78CuQJsstB8Xtz_UqWPlOig&hl=nl&sa=X&ei=Nt-wUa7HOcKkO_zLgbAO&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=detentie%20biba&f=false

    Amerikaans model lijkt me niets.
    Alhoewel ik nu wel steeds meer ga twijfelen over de doodstraf.
    Dat dan weer wel.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s