Zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten

Nu het stof, dat de actie van Virtuele Kate heeft doen opwaaien, weer is neergedaald en de rust weer terugkeert in huize Disputax lijkt ook de vaart uit de webstek van vrind Vrijland. Er wordt weliswaar gewerkt aan een “nieuwe” tijdlijn, die de gebeurtenissen rond het overlijden van de jongen moet verhelderen. Daarbij worden oude aanwijzingen en getuigenissen, betrouwbaar of niet dat lijkt nog altijd om het even, uitgebreid herkauwd – bezigheden waarbij kennelijk heel wat kostbare kilometers gemaakt moeten worden.

Nochtans is er een duidelijke verschuiving te bespeuren van een bepaald dubieuze zoektocht naar liefst zo buitenissig mogelijke “waarheden”, onder het mom van betrokkenheid bij de rouwende familie van Anass, naar openlijke kwaadsprekerij. Vooral de moeder van Anass moet het ontgelden en dat is buitengewoon treurig.

Voorts wordt er flink gespeculeerd over wie achter welke opmerking, actie of blog moet zitten. In relatie met mijn blog en de marionettenspeler achter Virtuele Kate wordt nog altijd de vinger gewezen naar iemand die daar niets mee uit heeft staan. Dat is onfris, ik heb eerder namelijk bij meneer Vrijland gepoogd een commentaar achter te laten. Dat overleefde de horde van ’s mans moderatie niet, maar verried wel uit welke wind de hoek waait.

Het zwartmaken van moeders en het gissen naar het verloop van die noodlottige dag én de bron van alle kwaad lijkt de volkomen stilgevallen queeste naar een vooraf besloten waarheid te moeten verbloemen. Het verraadt ook de inslag van de complotdenker. Heel even geduld, daar kom ik zo ook nog op.

Zo lijkt de vermeende dode Poolse man, waar meneer Vrijland zo op gebeten was, uit het zicht verdwenen. “Andere bronnen” die meneer Vrijland wel in levende lijve ontmoet zei te hebben moesten geruchten over het bestaan van deze Poolse man staven. Een van die bronnen zou een belangrijke positie bekleden – “te belangrijk om er over te liegen”.

Op de omineuze conclusie dat meneer Vrijland het verhaal van deze “betrouwbare bron” waarschijnlijk nu wel publiceren moet (want betrokken bij de valstrik van Virtuele Kate!) blijft actie uiteraard uit. Daar was niets waarschijnlijks aan.

Ik heb het in elk geval met verwondering aangekeken. Wat drijft aanhangers van dit soort complottheorieën tot zulke waanzin? Dat is voer voor psychologen.

Zo’n complottheorie appelleert aan al te menselijke emoties; angst, wantrouwen, onmacht, frustratie, gelegitimeerd door een slachtofferschap aan een externe slechterik of zelfs een verderfelijk genootschap van elitaire en immorele snoodaards. We zoeken de zekerheid van een verklaring voor negatieve gebeurtenissen, en dan wel graag een die ook bevredigt en mét bijbehorende zondebok.

De Britse psycholoog Patrick Leman observeerde daarom al dat complottheorieën in een gevoel van veiligheid en voorspelbaarheid voorzien.

My own research suggests that people think that a major or significant event must have been caused by something similarly major, significant or powerful.

We hebben ons in gedachten al een bevredigend totaalplaatje van de nog te leggen puzzel gevormd en kunnen maar moeilijk uit de voeten met puzzelstukjes die daar maar niet in willen passen. De oorzaak van een heftige gebeurtenis die veel impact op ons heeft zoeken we niet graag in het onvoorspelbare, laat staan in het kleine.

Ook Karen Douglas en Robbie Sutton verdiepten zich in deze materie. Zij durven een nog wel boudere conclusie te trekken; zoals de waard is zo vertrouwt hij zijn gasten.

We advance a new account of why people endorse conspiracy theories, arguing that individuals use the social–cognitive tool of projection when making social judgements about others. In two studies, we found that individuals were more likely to endorse conspiracy theories if they thought they would be willing, personally, to participate in the alleged conspiracies. Study 1 established an association between conspiracy beliefs and personal willingness to conspire, which fully mediated a relationship between Machiavellianism and conspiracy beliefs. In Study 2, participants primed with their own morality were less inclined than controls to endorse conspiracy theories – a finding fully mediated by personal willingness to conspire. These results suggest that some people think ‘they conspired’ because they think ‘I would conspire’.

In de vele discussies over de zaak rond het overlijden van Anass verschijnt ook de fundamentele attributiefout met regelmaat ten tonele. “De neiging bedoeld om gedragingen van anderen toe te schrijven aan de persoonlijkheid of het karakter van die ander” waarbij externe factoren, die evengoed ons gedrag bepalen, te veel buiten beschouwing gelaten worden.

Dat verklaart volgens mij meteen de flagrante onbeschoftheden die de moeder van Anass over zich uitgestort krijgt. Ze is een puzzelstukje dat niet langer wil passen in een gefabriceerde legpuzzel, tot ergernis van de puzzelaar.

2 gedachtes over “Zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s