Gott mit uns

Het staatsbezoek van paus Benedictus XVI aan Engeland is in volle gang. Het is een bijzonder bezoek en dat niet alleen omdat het de eerste keer is dat een paus een dergelijk bezoek brengt aan het seculiere Engeland.

Er ging aanzienlijk wat aan protesten en kritiek aan dit bezoek vooraf. Zo verscheen er in de Guardian een open brief waarin betoogd werd dat paus Benedictus niet de eer te beurt zou mogen vallen Engeland een staatsbezoek te brengen, omdat hij staatshoofd en religieus leider is van Vaticaanstad en respectievelijk de rooms-katholieke kerk. Die kerk nu, is volgens de ondertekenaars van die brief direct verantwoordelijk voor het ontmoedigen van condoomgebruik, met als direct gevolg een toename van grote gezinnen in arme landen én de verdere verspreiding van AIDS. Ook het promoten van gescheiden onderwijs, het kerkelijk anti-abortusbeleid, het tegenwerken van gelijke rechten voor mensen met een andere seksuele aard dan het hetereseksuele en de lakse houding tegenover de vele zaken van kindermisbruik binnen de eigen gelederen is die katholieke kerk te verwijten en daarom is de voorman van die kerk niet welkom in het Verenigd Koninkrijk. Was getekend, onder anderen, Stephen Fry, Richard Dawkins, Phillip Pullman en Ken Follet.

Daarmee heeft een hele plank van mijn boekenkast die brief mede ondertekend.

Dawkins ging nog een stapje verder en hij liet, samen met Christopher Hitchens, onderzoeken of de paus bij aankomst in Engeland aangehouden en vervolgd zou kunnen worden voor zijn aandeel in het onder de mijter houden van de vele misbruikschandalen in zijn kerk. Op een punt hebben beide heren absoluut gelijk; wanneer geestelijken van misdrijven of medeplichtigheid daaraan verdacht worden horen zij berecht te worden als ieder ander – en wel door het wereldlijk gerecht. Nochtans maakte hare majesteit koningin Elizabeth II gisteren haar opwachting en niet de plaatselijke Hermandad. Jammer, de affaire Pinochet indachtig had ik de Britten er best toe in staat gezien.

Ook binnen de gelederen van de katholieke kerk was men kennelijk niet onverdeeld positief. Zo deed kardinaal Kasper een duit in het zakje tijdens een interview met het Duitse blad Focus; “England today is a secularised, pluralistic country. When you land at Heathrow Airport, you sometimes think you’d landed in a Third World country.”

Enfin, de toon was gezet. Een opportune aanval van jicht stond Kasper daags na zijn uitspraak de reis naar Engeland in de weg, waardoor hem een bezoek aan zo’n Derde Wereldland bespaard blijft.

Paus Benedictus XVI begon zijn staatsbezoek op gelijke toon, tijdens een toespraak aan de koningin. Met een verwijzing naar het optrekje van koningin Elizabeth in Schotland, Holyroodhouse, neem zijne heiligheid een aanloopje om even later te claimen dat Engelands christelijke wortels ten grondslag liggen aan alle goeds in de hedendaagse Engelse maatschappij. “Your forefathers’ respect for truth and justice, for mercy and charity come to you from a faith that remains a mighty force for good in your kingdom, to the great benefit of Christians and non-Christians alike.”

Dankzij mensen als William Wilberforce en David Livingstone had Engeland actief hand in de afschaffing van de slavernij en zij waren daartoe geïnspireerd door het christelijk geloof, aldus de paus. Dat die afschaffing gedaan werd met een beroep op de religies overstijgende “moral rights” is kennelijk aan Benedictus voorbij gegaan. Dat Engeland kort daarvoor goed verdiende aan de slavernij in haar kolonies zonder dat Rome daartegen in het geweer kwam evengoed. Evenmin deed de kerk iets aan de eeuwenlange praktijk van lijfeigenschap. Dat men pas in de zeventiende eeuw tot de conclusie kwam dat slavernij “onchristelijk” was en de Verlichting van de achttiende eeuw pas het besef bracht dat slavernij indruist tegen “the rights of man” zegt beduidend meer over de denkers van die tijd dan over het christendom.

Sterker nog, de afschaffing van de slavernij begon met één enkele rechtzaak en wel over de weggelopen slaaf James Somerset. De rechter besloot dat slavernij op “gespannen voet stond met het Engelse recht” en baseerde zich daarbij op de Magna Carta en de zogeheten Habeas Corpus Act. Beide zijn direct gevolg van de strijd die burgers door de eeuwen heen voerden zich te emanciperen, individuele vrijheden te verwerven en zich te ontworstelen aan machtsmisbruikende vorsten.

Die Magna Carta werd in 1215 aan Jan zonder Land afgedwongen door diens baronnen. Zij deden dat omdat zij vonden dat de koning zijn macht misbruikte. Datzelfde jaar nog zou paus Innocentius III verklaren dat de Magna Carta geen rechtskracht bezat. Desondanks zou de Magna Carta blijven bestaan en ze werd in de loop van de tijd meermaals aangepast, almaar meer rechten toekennend aan steeds grotere aantallen burgers.

De Habeas Corpus Act vrijwaart burgers van gevangenneming zonder grond en stelt vandaag de dag dat een beschuldigde door de overheid voor het gerecht dient te worden gebracht om de rechtmatigheid van die gevangenneming te toetsen. Paus Innocentius IV zou nog veel verder gaan dan zijn voorganger; hij stond in 1243 marteling toe als verhoormethode.

Daarmee is Benedictus er echter nog niet. Met een pracht van een Godwin brengt hij de nazi’s in stelling. Waar hij Engeland prijst om haar moedig verzet tegen de de nazi’s, “wier tirannie tot doel had god uit de samenleving te bannen en die aan velen onze gemeenschappelijke menselijkheid ontzegden, in het bijzonder de Joden, die ongeschikt werden geacht te leven” neemt hij meteen de mogelijkheid te baat het atheïsme de mantel uit te vegen; “As we reflect on the sobering lessons of the atheist extremism of the twentieth century, let us never forget how the exclusion of God, religion and virtue from public life leads ultimately to a truncated vision of man and of society and thus to a “reductive vision of the person and his destiny”.”

Daarbij linkt hij het atheïsme op slinkse én onterechte wijze aan het nazisme. Niet alleen werd de leus “Gott mit uns” door wehrmachtsoldaten op hun uitrusting gevoerd, ook schreef Hitler in zijn Mein Kampf; “Daarom is het mijn overtuiging, dat ik werk in de geest van de almachtige Schepper: want door mij te verweren tegen de Jood strijd ik voor het werk van de Heer.” Ook de hang naar het occulte onder het naziregime kun je nauwelijks atheïstisch noemen, denk maar aan Hess en zijn Thule-Gesellschaft of Himmler en zijn Wewelsburg.

Dat daargelaten is het natuurlijk om te beginnen al dubieus van een voormalig prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer, voorheen ook wel bekend als de Congregatio Romanae et Universalis Inquisitionis, een ander verwijten te maken – of dat nu vervolgingen van andersdenkenden betreft of eenvoudigweg kortzichtigheid. Met eenzelfde superioriteitswaan als de paus tijdens zijn speech aan de dag legt werden tijdens de hoogtijdagen van de Inquisitie andersdenkenden opgejaagd, gevangen genomen, gefolterd en ter dood gebracht. De Inquisitie werd een onaantastbare macht, inquisiteurs stonden boven de wet en waren niemand dan god verantwoording verschuldigd.

Waar de paus mensen als William Wilberforce, David Livingstone en Florence Nightingale portretteert als door het christelijk geloof geïnspireerd vergeet hij dat diezelfde religie ook een Simon de Montfort, Jacob Sprenger en de Reyes Católicos inspireerde en daarmee de vervolgingen van Katharen, Joden, “heksen“, homoseksuelen en al wat dies meer zij. Ook dat is de erfenis van de katholieke kerk.

Wanneer uitgerekend de paus waarschuwt tegen “agressieve vormen van secularisatie” vraag ik me ten zeerste af hoe hij dat dan voor zich ziet. In het vrije Westen is er vooralsnog niemand die zijn organisatie ook maar een strobreed in de weg legt (uitgezonderd vijf Algerijnse straatvegers kennelijk, maar die zijn de maat niet waar het om de secularisatie in het Westen gaat). Priesters worden niet vervolgd, ironisch genoeg ook niet wanneer zij wel vervolgd zouden móeten worden. Van een damnatio ad bestias heeft geen christen nog wat te vrezen en niet alleen bij gratie van een tekort aan leeuwen.

De enige dreiging die ik hier zie is die van een verouderd instituut van verzuurde, wereldvreemde oude mannen, dat de wereld haar krijgsregels nog altijd denkt op te kunnen leggen. Een beter pleit voor laïcisme is er niet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s