"Zeg ne keer"

Roger Joseph Vangheluwe was bisschop van Brugge tot 23 april 2010, toen paus Benedictus XVI zijn de dag daarvoor aangevraagde ontslag honoreerde. Directe aanleiding daarvoor was een e-mail die in de nacht van 19 op 20 april aan de Belgische bisschoppen werd gestuurd en waarin kond werd gedaan van jarenlang misbruik van een minderjarige neef – door diezelfde bisschop van Brugge die op 19 april nog het gebleken misbruik in de kerk “ambetant” en “schandalig” noemde. Dit deed hij tijdens een gastcollege aan de universiteit van Leuven, hetgeen zijn laatste publieke optreden als bisschop zou worden. Opvallend is zijn roep om objectiviteit tijdens dat college, samen met zijn opmerking dat pedofilie volgens sommige artikelen “nergens zo weinig gebeurt als in de katholieke kerk”.

Vangheluwes slachtoffer hoorde tijdens een paasmis de toen nieuwbakken aartsbisschop André Léonard verwijzen naar de recente golf van misbruikschandalen binnen de katholieke kerk. Léonard is tijdens het homilie luid en duidelijk; die mogen niet in de doofpot. De neef, inmiddels een volwassen man, besluit de meerderen van zijn belager met het door hem gepleegde misbruik confronteren, iets dat hij nog niet eerder gedurfd heeft. In maart pakt hij de telefoon en vraagt zijn oom te spreken in het bijzijn van diens “overste” en er wordt daartoe op 8 april afgesproken in de abdij van Steenbrugge. In plaats van de aartsbisschop troont Vangheluwe kardinaal Godfried Danneels mee naar dat gesprek. Dat valt bij de neef, die de aartsbisschop en niet de gepensioneerde Danneels verwachtte, niet in goede aarde. Heimelijk neemt hij het gesprek met beide geestelijken op.

Vangheluwe misbruikte zijn neefje tussen diens vijfde en achttiende levensjaar. Het misbruik hield pas op toen de vader van het slachtoffer zijn broer de bisschop confronteerde. Bisschop Vangheluwe is inmiddels op leeftijd, zijn emeritaat is nakende en het slachtoffer geeft tijdens het gesprek aan niet te kunnen verteren dat Vangheluwe volgend jaar de gelegenheid krijgt “in glorie afscheid te nemen“. Hij verwacht dat de kerk Vangheluwe voordien tot ontslag zal dwingen. Sowieso is hij “het beu dat Vangheluwe naar buiten toe de deugdzame bisschop blijft spelen” terwijl hij zelf nog altijd de psychische en fysieke gevolgen van het dertien jaar durende misbruik draagt. Hij heeft daarin natuurlijk gelijk, dat rijmt niet, maar hij krijgt toch nul op het rekest.

Wanneer de familie even later bij het gesprek aanschuift geeft Vangheluwe het misbruik aan hen toe, voor het eerst. Behalve dat minimale stukje rehabilitatie levert het gesprek niets op en het slachtoffer gaat onverrichter zake huiswaarts. Vangheluwes slachtoffer raakt verder in gewetensnood wanneer hij op 15 april een rapportage van televisieprogramma Koppen ziet; in de negentiger jaren wijdde bisschop Vangheluwe een man tot diaken van wie hij wist dat deze een jongen misbruikt had. De jongen pleegde daarop zelfmoord.

Op 19 april raapt de neef van Vangheluwe dus nogmaals zijn moed bij elkaar en pleegt een telefoontje naar de commissie-Adriaenssens, die zaken van kindermisbruik door geestelijken onderzoekt. Diezelfde avond laat besluit een familielid, dat zich het leed van het slachtoffer aantrekt, de Belgische bisschoppen het relaas te mailen, met daarbij een ultimatum; ze krijgen tot Pinksteren de tijd om stappen tegen de grijpgrage bisschop te ondernemen.

Op 22 april beseft Vangheluwe dat hij onherstelbaar in het nauw zit en biedt dan eindelijk bij de paus zijn ontslag aan, die dat daags erna onmiddelijk honoreert.

Een geëmotioneerde aartsbisschop Léonard lichtte op 23 april het ontslag van Vangheluwe tijdens een persconferentie nader toe. Tijdens die conferentie zei hij ondermeer dat de Belgische kerk “resoluut een bladzijde wil omdraaien uit een niet eens zo ver verleden, waar stilte en doofpot verkozen werden”. Krokodillentranen, zo bleek reeds op 29 april. De aartsbisschop werd al eens aangeklampt door een slachtoffer van seksueel misbruik door een priester, met slechts overplaatsing naar een andere parochie tot gevolg waar de priester in kwestie gewoon door kon gaan met het lastigvallen van zijn slachtoffer.

Ook Danneels doet die dag een duit in het zakje wanneer hij gevraagd wordt naar het gesprek dat hij met de bisschop en diens slachtoffer voerde; “Er is van mijnentwege nooit maar een schijn van een poging ondernomen om de zaak in de doofpot te stoppen of er de mantel van de geheimhouding over te gooien.”

Het parket van Brugge kondigde kort daarna aan een onderzoek te openen naar de kindermisbruikende bisschop. De kerkelijke autoriteiten gaven op hun beurt aan het dossier aan de Congregatie voor de Geloofsleer te zullen doen toekomen. Dat instituut behapt sinds anno domini 2000 zaken van seksueel misbruik door geestelijken. Eric de Beukelaar, op dat moment woordvoerder van de bisschoppenconferentie, legde uit dat de Congregatie de bisschop “gezien de ernst van de feiten” geestelijke-af kan maken of hem kan verbieden nog langer missen op te dragen.

Dat deed me meewarig glimlachen; niet alleen is dat bijzonder mild ten aanzien van iemand die jarenlang een minderjarige misbruikte, het staat ook nog eens in schril contrast met hetgeen deze Congregatie aan straffen wist uit te delen in haar hoogtijdagen – toen ze nog Congregatio Romanae et Universalis Inquisitionis heette.

Op 27 april volgt ontluisterend nieuws; Roger Vangheluwe mag zichzelf gewoon bisschop blijven noemen. Begin juni is er nog altijd geen bericht van de Congregatie voor de Geloofsleer en mag Vangheluwe tot nader order de priesterlijke taken gewoon blijven uitoefenen.

Het Belgische gerecht lijkt vervolgens op 24 juni in te grijpen en ze neemt geen halve maatregelen. Aan de hand van verklaringen van Godelieve Halsberghe, de voorgangster van Peter Adriaenssens (de kinderpsycholoog naar wie de commissie-Adriaenssens genoemd is), besluit onderzoeksrechter Wim De Troy met “operatie Kelk” van start te gaan. Volgens Halsberghe heeft kardinaal Danneels een aantal dossiers die betrekking hebben op kindermisbruikzaken verborgen in een crypte in de Sint-Romboutskathedraal. De Troy wil erg graag weten of en hoeveel misbruikzaken de kerk (en Danneels) in de doofpot heeft laten verdwijnen. Er volgt dus een reeks invallen en huiszoekingen; in de kathedraal, de woning van Danneels en bij de commissie-Adriaenssens. De laatste heft zichzelf uit protest op.

Tussen de honderden dossiers die in beslag genomen worden zit ook dat van Vangheluwe.

De spierballentaal van het gerecht baart opzien en Rome reageert als door een wesp gestoken. Waar ze tijdens de gehele affaire radiostilte in acht leek te nemen veroordeelt Rome de invallen nu luidkeels. Op verzoek van het parket-generaal stelt de Kamer van Inbeschuldigingstelling een onderzoek naar de handelswijze van De Troy in. De resultaten daarvan blijven in eerste instantie geheim en De Troy mag het onderzoek verder voortzetten. In augustus blijkt dat hij toch onrechtmatig gehandeld heeft door de inval bij de commissie en het wegnemen van haar dossiers. Die dossier nu, dienen aan de commissie te worden teruggegeven. De overige invallen waren rechtmatig, aldus de Kamer van Inbeschuldigingstelling.

Rest ons Godfried Danneels. Volgens de lezing van kardinaal Danneels nam deze pas in april dit jaar kennis van het kindermisbruik door Vangheluwe, kort voor het gewraakte gesprek. Een priester, Rik Devillé, beweert echter anders. Devillé zou het genoemde misbruik al in de negentiger jaren bij de kardinaal gemeld hebben, maar daar verder niets meer van vernomen hebben.

Roger Vangheluwe werd in 1985 door kardinaal Godfried Danneels tot bisschop gewijd, de heren kennen elkaar dus langer dan vandaag. In die tijd al maakt hij zich schuldig aan het seksueel misbruik van zijn neefje en dat misbruik ging na zijn bisschopswijding gewoon door.

Wanneer het gerucht gaat dat Vangheluwe zijn slachtoffer jarenlang zwijggeld zou hebben betaald is de maat wat de neef betreft vol en hij stapt met de opnamen naar de Standaard. Met de publicatie van die opnamen op 28 augustus valt kardinaal Danneels door mand. Hij redeneert iedere optie die het slachtoffer heeft van tafel; omdat Danneels gepensioneerd is kan hijzelf niets doen, de handen van de aartsbisschop zijn hem op de rug gebonden omdat iedere bisschop “eigen baas is” en de paus heeft toch geen tijd voor een (onbeduidende?) zaak als deze. Danneels vraagt Vangheluwes neef meermaals te wachten met in de openbaarheid treden tot na het aftreden van de bisschop, dat ergens volgend jaar toch op de planning staat. Vangheluwe laat zich hoe dan ook niet tot het nemen van ontslag vermurwen.

Kardinaal Danneels reageert vandaag bij monde van zijn advocaat op deze “karaktermoord” door de Standaard. Hem valt juridisch niets te verwijten en hij heeft moreel juist gehandeld, aldus de advocaat. Of het herhaaldelijk gedane verzoek maar te wachten met een in de openbaarheid treden om de bisschop uit de wind te houden werkelijk zo “moreel correct” is -ik vind van niet.

Vandaag bericht men dat de katholieke kerk Roger Vangheluwe in het geheel niet zal gaan vervolgen. De zaak is volgens canonniek recht verjaard, hetgeen ik een al te makkelijke manier vind voor de katholieke kerk om haar geestelijken met dergelijke misdrijven weg te laten komen. Vangheluwe heeft zich tot bisschop laten wijden terwijl hij zich bezondigde aan een van de ernstigste misdaden die een mens een ander mens aan kan doen. Alleen daarom al zou Rome alle registers tegen de man open moeten trekken, maar niets van dat al.

Het ziet er voorlopig naar uit dat de man die een vijfjarige bepotelde en jarenlang niet met zijn tengels van dat arme kind af kon blijven in de gelegenheid gesteld wordt zijn dagen ongestraft en met behoud van pensioen (sic!) te slijten in de abdij van Westvleteren.

’t Is godgeklaagd.

Een gedachte over “"Zeg ne keer"

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s