Bijtende burgerrechten

Een goede vriend attendeerde me op een column van de hand van Arjan Dasselaar, “Custodite nos a custodibus“. Bescherm ons tegen de beschermers.

Met die beschermers doelt Dasselaar eerst en vooral op de politie, die almaar meer wapens aan haar arsenaal toegevoegd zou willen zien worden. Meer wapens, groter en vooral, dodelijker.

Dat is boud gesteld, maar is dat ook werkelijk zo? Denkelijk gaat Dasselaar voorbij aan de ontwikkelingen van de laatste jaren binnen de politie in Nederland, waarbij de tendens juist eerder is te zoeken naar nonletale middelen. De introductie van de pepperspray, anno 2000, is daar een goed voorbeeld van. Het goedje irriteert en wel in zo’n mate dat een verdachte minutenlang buiten gevecht gesteld wordt en derhalve dus eenvoudig is aan te houden, zonder hem daartoe voor zijn donder te moeten schieten. Iemand die heel druk doende is met in zijn ogen wrijven en naar adem happen heeft immers zijn handen niet vrij om zich al te veel te verzetten, laat staan de agent die voornemens is de aanhouding te verrichten enige schade toe te brengen.

Het effect is van tijdelijke aard en betreffende verdachte houdt er geen blijvend letsel aan over. Haar taak indachtig hulp te verlenen aan die dat behoeven rust de politie haar dienders meteen ook uit met speciaal doekje tegen het huilen en een bus verkoelende vloeistof, waarmee de geïrriteerde ogen van genoemde verdachte direct mee schoongespoeld kunnen worden. Om het empatisch vermogen te trainen valt de agent in opleiding de eer te beurt zelf de pepperspray even uit te proberen.

Het gebruik van zo’n bus pepperspray is aan stricte regels gebonden, zoals dat met elk geweldsmiddel is waar de politie de beschikking over heeft. Die regels zijn verregaand en een politieagent moet voor iedere keer dat hij geweld toepast (of daar zelfs maar mee dreigt) verantwoording afleggen. Terecht natuurlijk – juist wie een monopolie op geweld kreeg toebedeeld, op voorwaarde van subsidiariteit en proportionaliteit, behoeft controle.

Het wapentuig dat de doorsnee agent aan zijn koppel heeft hangen is nog altijd beperkt tot zijn Walther P5 (een model dat al vijfentwintig jaar meegaat), de wapenstok en die bus pepperspray. Wie een groter arsenaal zoekt moet bij bijvoorbeeld de specialisten van de diverse Arrestatieteams zijn. Van pistoolmitrailleur tot granaatwerper, het is er in huis. Toch is ook daar diezelfde tendens naar nonletale middelen duidelijk aanwezig. De beanbag shotgun is er daar een van, het afgevuurde zakje kogels heeft een behoorlijke stopkracht maar dringt niet in het lichaam door.

De eveneens uit Amerika overgewaaide taser, waarmee de arrestatieteams op het moment proefdraaien kon zelfs op protest vanuit de politiegelederen rekenen. De Nederlandse Politiebond betwijfelde de veiligheid van het stroomstootwapen en achtte het overbodig. Pepperspray en beanbag hadden immer de gapende gaten tussen wapenstok en vuurwapen op de zogeheten geweldsladder al gevuld.

Hoe trigger happy is de politie in Nederland eigenlijk? Dat is te meten en dat is dan ook waar bijvoorbeeld politiesocioloog Jaap Timmer zich mee bezighoudt. Een van zijn meest in het oog springende conclusies wil ik u niet onthouden;

De afgelopen vijfentwintig jaar is de geweldscriminaliteit in Nederland toegenomen. Moord en doodslag zijn ongeveer verdubbeld, aangiftecijfers van andere geweldmisdrijven vervijfvoudigd en ook het illegaal (vuur-)wapenbezit nam toe. Desondanks is het politiegeweld, gemeten naar het aantal slachtoffers van politiekogels, niet gegroeid in ernst en omvang. Het aantal burgers dat jaarlijks door politiekogels omkomt of gewond raakt, is al een kwart eeuw stabiel. Timmer wijst erop dat studies in onder meer Australië, Latijns Amerika en de Verenigde Staten laten zien dat naarmate de politie minder hiërarchisch is georganiseerd en
meer in de samenleving staat, het politiegeweld in aard en omvang beperkt blijft. Ook regelmatige herziening van de wettelijke geweldbepalingen, helpt het geweld in de hand te houden. Deze factoren verklaren waarschijnlijk deels het ingetogen politiegeweld in Nederland
.

De vergelijking die Dasselaar maakt met leden van de Amerikaanse Rifle Association is meer drama dan werkelijkheid. In Nederland heeft de politie het monopolie op geweld en feitelijk dus ook op geweldsmiddelen. Verlofhoudende sportschutters uitgezonderd is het de burger verboden vuurwapens in huis te hebben en met enig wapentuig in de knuisten mag men zich hier te lande al helemaal niet op straat vertonen. Hoe anders in good ol’ USA, waar het voor handen hebben van een vuurwapen een burgerrecht wordt geacht.

Het is echter een leuke kapstok voor een vergelijking met een prominentere Amerikaan, te weten George W. Bush (W. voor waterboarding, zo weten we nu) die, tesamen met een verwijzing naar het alombekende Stanford-gevangenisexperiment, leidt tot een pracht van een hellend vlak. Of zulks bewaarheid worden kan in het land dat zelfs op militair vlak poldert, is de vraag. De door het Nederlandse leger in Afghanistan geïntroduceerde en veelgeprezen “defense, diplomacy and development“-aanpak had ook nooit uit een andere dan Nederlandse koker kunnen komen.

Dasselaar vreest echter niet alleen met grote vreze voor de wapens die de politie fysiek ter beschikking staan, maar ook voor de middelen die het haar de opsporing vergemakkelijken. De kentekenregistratie, telefoontaps, censuurmogelijkheden en het “bestaand beleid, waarbij cartoonisten en journalisten verantwoording moeten komen afleggen op het politiebureau” baren hem zorgen. Dasselaars zorgen voor wat betreft privacy kan ik goed begrijpen. Ondanks hetgeen een aantal politici daar de laatste jaren over geroepen heeft is het gegeven dat je “niets te verbergen hebt” in het geheel nog geen reden om van je recht op privacy af te zien. Nochtans is het te makkelijk om daar de politie, justitie en de politiek de schuld van te geven terwijl de vox populi ook een niet onaanzienlijk aandeel in die ontwikkelingen heeft gehad. Waar ik definitief afhaak is de insinuatie naar de zaak Gregorius Nekschot en niet alleen omdat beleid (en het maken daarvan) in het geheel niet bij de politie ligt. Immers, scheiding der machten!

De kneep zit hem ook in het recht op vrije meningsuiting. Artikel 7 van onze Grondwet stelt dat niemand voorafgaand verlof nodig heeft voor het openbaren van zijn gedachten of gevoelens maar die vrijheid is daarmee zeker nog niet absoluut. De daaropvolgende zinsnede “behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet” is menigeen snel geneigd over het hoofd te zien, maar ze omkadert die vrijheid luid en duidelijk. Die wet nu, stelt dat discriminatie, belediging, smaad, laster, haatzaaien en al wat dies meer zij niet mogen. Zulks kan na publicatie consequenties hebben, afhankelijk van het motief waarmee zo’n uitspraak werd gedaan. Wie een dergelijke uitlating deed in belang van enig maatschappelijk debat en niet louter om te kwetsen kan op vrijspraak rekenen, getuige ook het laatste vonnis in de zaak van de AEL en haar holocaustcartoons.

Aanjager van de zaak Nekschot is imam Abdul Jabbar van de Ven. Hij deed aangifte tegen de cartoonist vanwege het “aanzetten tot haat jegens moslims danwel het beledigen van moslims”. Een dubieuze handeling van de man die op zijn beurt op televisie wist te melden dat hij er niet rouwig om zou zijn wanneer Geert Wilders aan kanker zou sterven, niet te zeggen hypocriet maar soit, Abdul deelt kennelijk makkelijker uit dan dat hij incasseert. Nochtans mag eenieder die kennisdraagt van een strafbaar feit aangifte doen en van dat recht heeft hij gebruik gemaakt. Daar komt bij dat het recht niet gediscrimineerd te worden evengoed een burgerrecht is als de vrije meningsuiting en het in een geval als dit aan de rechter is om te toetsen welk recht er in het geding is danwel zwaarder weegt.

Op last van het Openbaar Ministerie is de cartoonist vervolgens door de politie aangehouden en na te zijn verhoord werd hij weer vrijgelaten. Hoe zuur hij dat ook ervaren zal hebben, hoor en wederhoor hoort er in een beetje rechtstaat bij. ‘T zou wat zijn zouden we in dit land zonder zelf een verklaring af te hebben kunnen leggen veroordeeld worden.

Dasselaar sluit zijn column af met een oproep, of we ons maar willen mengen in de strijd om burgerrechten binnen onze eigen landsgrenzen;

“Begint u eens met het sturen van een mail aan Mark Rutte om liberaal Jeanine Hennis, en niet conservatief Fred ‘Grenzen Opzoeken’ Teeven, voor te dragen als nieuwe minister van Justitie.”

Beide zijn VVD-er, dus ik vraag me af of het in dit geval nu werkelijk uitmaakt of je door de hond of door de kat gebeten wordt. Voor Fred Teeven moet, in het licht van die column en in weerwil van de IRT-affaire, ook gezegd dat hij een lans brak voor Gregorius Nekschot, onderwijl toenmalig Minister van Justitie Hirsch Ballin een politieke arrestatie verwijtend. Ook liet hij zich horen over het proces tegen Geert Wilders, waarbij hij liet weten dat het “zorgelijk is dat Wilders moet worden vervolgd voor uitspraken die hij als politicus heeft gedaan”.

Tel daarbij op dat Jeanine eerder een heel nauwe samenwerking met Fred in het verschiet zei te zien en zelfs ’s mans standpunten verdedigde. Ze laat zelf in ieder geval in het geheel niets blijken van het onderscheid dat Arjan Dasselaar tussen haar en heur “geliefde collega Fred Teeven” maakt.

“Dat gaat prima hand in hand samen. Het is echt onzin om te zeggen veiligheid gaat boven privacy of privacy boven veiligheid.”

Veel leuker nog is mevrouws opmerking dat ze voor wat betreft het vervolgen zonder aangifte geheel de lijn van Fred Teeven volgt, “al kent ze die niet voldoende“. Het is danwel geen mail naar de heer Rutte, maar wellicht dan toch een heroverweging waard.

4 gedachtes over “Bijtende burgerrechten

  1. Mooi. Ik las trouwens vandaag ook nog 's mans andere columns. Ontstellend, zelfbenoemd journalist maar enige research plegen is er niet bij. Zelfs het verschil tussen politie en justitie is hem niet duidelijk, laat staan de scheiding der machten. Fnuikend.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s