Pompeii

Ziek thuis, ik heb het weer eens benauwd, en ben dus tijdelijk even tot vervelens toe aan huis gebonden. Lezen is op dit moment dan ook mijn voornaamste activiteit, met als bijkomstig voordeel dat ik daar niet van buiten adem raak. Gelukkig stonden er nog nieuwe titels naar me te lonken in de boekenkast.

Zo ook Pompeii van Mary Beard. Pompeii, de door een uitbarsting van de vulkaan Vesuvius midden in het leven bedolven en dus geconserveerde Romeinse stad, heeft mijn interesse al sinds ik een jong meisje was. In een boek over archeologie kwam ik een foto tegen van een afgietsel in gips van de overblijfselen van een van de vele waakhonden die de stad rijk was. Het dier ligt krampachtig in een bocht gewrongen, bewaard in zijn doodsstrijd. Het is een indringend beeld, net zoals dat van de man wier gipsen afdruk nog altijd laat zien hoe hij op het moment van zijn sterven zijn gezicht in zijn handen verborg. Pompeii is nooit een obsessie voor me geworden zoals Rennes-le-Château dat is, maar het staat zeker wel op de lijst van plaatsen die ik bezocht wil hebben.

Het boek Pompeii heeft ook nog eens een prachtig jasje aan en is met zorg samengesteld. Tientallen figuren en afbeeldingen illusteren het verhaal, wat zeker een prettige bijkomstigheid is wanneer Beard vertelt over de indeling van de huizen. Mary Beard, gerespecteerd hoogleraar klassieke geschiedenis te Cambridge, gaat gedegen te werk.

Ze begint haar verhaal door haar lezer aan een aantal inwoners van Pompeii voor te stellen en neemt ons mee naar de vroege ochtend van 25 augustus anno domini 79. Vesuvius barstte de dag ervoor uit en op het moment dat Pompeii een aanvang neemt zien de Pompeiianen een kansje de stad te ontvluchten als de regen van as en puimsteen even afneemt.

Aan de hand van de spulletjes die ze bij zich droegen en hoe hun resten uiteindelijk zijn aangetroffen rechercheert Beard terug in de tijd naar hun vluchtwegen en hun hoop het vege lijf te redden. Dat maakt de anonieme gipsfiguren uit het Pompeiiaanse straatbeeld ontstellend menselijk; de wanhoop die spreekt uit de enkele sleutel en de olielamp die een stel op hun vlucht meenam spreekt van de hoop ooit naar huis en haard terug te keren. In een achterkamer van een van de huizen vonden twaalf mensen de dood. Hun reden niet te vluchten moet een van de leden van hun gezelschap geweest zijn, een jonge vrouw die hoogzwanger was. De kleine botjes van haar kind lagen nog in haar schoot.

Beard gaat verder dan de ramp en haar slachtoffers alleen. Ze neemt ons verder mee, op een tocht langs de huizen, hun mozaïeken en muurschilderingen, de graffiti op hun muren. Waar nodig maant ze ons door de hedendaagse restauraties te kijken, zeker waar de oude huizen opnieuw zijn opgebouwd nadat de geallieerden Pompeii in 1943 bombardeerden. Ze wijst ons de vele archeologische vondsten, rijkt ons af en toe een stukje klassieke literatuur aan en vertelt over het leven van alledag in Pompeii. Ondertussen hanteert ze een prettige verhalende schrijfstijl. Ze bewaart netjes haar objectiviteit wanneer wetenschappelijke meningen uiteen lopen en achterhaalt menige mythe. Niet alleen met moderne wetenschappers is Beard het overigens somtijds oneens, ook met Plinius de Jongere verschilt zij respectvol van mening waar het om de datum van de uitbarsting gaat. Als die, zoals Plinius beweert, werkelijk plaats had in augustus, waarom werden er dan zo veel restanten van herfstfruit en warme wollen kleding aangetroffen?

Ze gaat ook heel systematisch te werk. Het leven op straat, dagelijkse werkzaamheden, het stadsbestuur en de baden, alles komt aan bod in overzichtelijke hoofdstukken. Ook de Pompeiianen zelf leren we kennen, hoe ze woonden, wat ze aten en dronken, hun seksuele mores, hoe ze aan de kost kwamen; niets ontsnapt aan het oplettend oog van Mary Beard.

De opgravingen in Pompeii gaan nog altijd door, eenderde van de stad ligt nog bedolven. Ondertussen sterft het gedeelte van de stad dat al is opgegraven een tweede dood; de wandschilderingen die niet van hun muren zijn afgebikt om in musea te worden tentoongesteld vervagen. De oude muren zelf raken in verval. Reden te meer, tesamen met het enthousiasmerende verhaal van Mary Beard, om er zelf eens een kijkje te gaan nemen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s