Viking

Dat uitgerekend Odin de Reiziger zijn opwachting maakt in het epische verhaal “Viking” van de hand van Tim Severin is geen verrassend gegeven, zeker wanneer je weet dat de man behalve schrijver ook ontdekkingsreiziger is. Zo nam hij deel aan de Marco Polo Expeditie en reed daarbij op een motorfiets van Oxford naar Venetië, India en Afghanistan. Ook zeilde hij in een ossenleren sloep van Ierland naar Amerika. Gewoon, om eens te zien of de Reis van Sint-Brandaan op waarheid zou kunnen berusten. Hij reed zelfs te paard in de voetsporen van de eerste Kruisvaarders. Nu hij zich dan eindelijk aan het schrijven van fictie waagt leggen die ervaringen hem bepaald geen windeieren.

De reis van hoofdpersoon Thorgils Leifsson begint al in zijn kinderjaren. We maken kennis met hem in het eerste deel van Severins trilogie, Odinn’s Child. Het jaar is 1001 en de jonge Thorgils moet het in zijn kleuterjaren al zonder zijn ouders stellen; zijn moeder Thorgunna komt te overlijden en zijn vader, Leif de Gelukkige, wil niets van zijn bastaardzoon weten. Verschillende mensen nemen hem beurtelings onder hun hoede, brengen hem de oude Noordse religie bij en waarschuwen hem voor de in opkomst zijnde Christus. Hij gaat mee op een expeditie van zijn tante Guðrid, die een nieuwe nederzetting in Vinland beoogt te beginnen.

De aandacht die Severin heeft voor de geschiedenis, de feiten die hij in zijn verhalen weet te verweven en zijn beschrijvingen van het Noordse leven van alledag maken dat het verhaal helemaal tot leven komt.

De lust tot reizen zit Thorgils in het bloed, net als de gave flarden van de toekomst te kunnen zien. Deze helderziendheid, “second sight”, wordt ook aan bijvoorbeeld Merlijn toegeschreven en komt veelvuldig voor in de Keltische en Noordse saga’s. De wijze Odin wordt met deze gave in verband gebracht. Odin, altijd onder de mensen in zijn reizigersgedaante om nieuwe kennis op te doen, offerde een van zijn ogen op om van de bron van wijsheid te mogen drinken. De god weet dat Ragnarök, de catastrofale eindstrijd en uiteindelijk zelfs ondergang van de goden en de wereld, onvermijdelijk is. Al wat hij kan doen is Ragnarök uitstellen. Thorgils wordt een ware Odin-adept, wat niet zonder risico is aangezien de god zijn volgelingen niet altijd even gunstig gezind is.

Wanneer de kolonie van zijn tante na een bloedbad achtergelaten wordt, waarmee de kolonisatie van Noord-Amerika definitief een mislukking genoemd mag worden, belandt hij in IJsland en raakt hij betrokken bij een vete tussen twee families. Wanneer hij tijdens verdere omzwervingen in Ierland terechtkomt raakt hij nog meer in de problemen en wordt gevangen genomen, om vervolgens als slaaf verkocht te worden. Zijn nieuwe meester leent hem als lijfeigene uit aan een klooster, waar men zijn bovenmatige intelligentie en talenknobbel ontdekt. Thorgils ontmoet zijn eerste liefde en deze loopt dramatisch af, waarna hij zich genoodzaakt ziet het klooster te ontvluchten. Daarbij steelt hij een paar halfedelstenen, die hij loswrikt van de omslag van een van de waardevolle boeken uit de kloosterbibliotheek. Dat komt hem duur te staan…

Severin vat de avonturen van de reislustige Thorgils in een raamwerk van correspondentie tussen een monnik en zijn abt, waarbij de monnik bericht van de ontdekking van de geschriften van Thorgils, die deze op zijn oude dag in een kloosterbibliotheek verstopte.

In het tweede deel vergaat het leven de inmiddels negentienjarige Thorgils niet minder tumultueus. Hij gaat in de leer bij een bard en raakt verzeild aan het hof van koning Knut. Daar valt hij voor de charmes van koningin Aelfgifu en een dergelijke affaire blijft natuurlijk niet lang ongestraft. Thorgils heeft behalve een rusteloze aard ook het talent zichzelf met de beste bedoelingen in de nesten te werken en opnieuw moet hij op de vlucht. Hij sluit zich aan bij de Jomsvikings, ooit een berucht gezelschap dat inmiddels haar nadagen beleeft.

Thorgils ontmoet de vogelvrije Grettir, met wie hij een vriendschap en uiteindelijk zelfs een bloedbroederschap sluit. Grettir, sterk als een paard, vervalt nogal eens in gewelddadigheden en is daarom vogelvrij verklaard. Hij staat buiten de wet, hoeft nergens op onderdak te rekenen en ieder die dat zint mag hem ongestraft naar het leven staan. Tijdens hun ballingschap haalt Grettirs lot hem in en wordt hij om het leven gebracht. Thorgils heeft zijn vriend beloofd na diens dood te gaan doen wat voor Grettir onmogelijk was; reizen. Hun vriendschap duurt zo tot voorbij de dood voort en in nagedachtenis van zijn bloedbroeder reist Thorgils naar Byzantium. In Constantinopel is Thorgils uiteindelijk getuige van hoe Grettir gewroken wordt.

We schrijven inmiddels 1035 en Thorgils verblijft nog altijd te Constantinopel. Hij heeft dienst genomen bij de Varangiaanse Wacht, een Byzantijns keurkorps dat uit Noren, Normandiërs en Franken bestond. Dat geeft Severin de gelegenheid ons te trakteren op de intriges van het keizerlijk hof en dat doet hij met verve.

Harald Sigurdsson maakt zijn entree, een meedogenloos krijgsheer die in het oude Byzantium zijn fortuin probeert te maken, waarmee hij zijn claim op de troon van Noorwegen kracht bij hoopt te zetten. Arabische piraten maken het de Byzantijnse vloot moeilijk en het is aan de Vikingen daar een einde aan te maken. Dat lukt en Harald keert met goud beladen terug naar Noorwegen, waar hij zijn troon voor zich weet te winnen. Thorgils, die de kerverse Noorse koning trouw heeft gezworen, wordt diens adviseur. Zijn terugkeer naar Noorwegen doet Thorgils’ geloof in Odin opleven en het wordt hem pijnlijk duidelijk hoe de opkomst van het Christendom de oude religie bedreigt. Hij neemt zich voor alles in het werk te stellen zijn vikingerfenis veilig te stellen.

In 1066 zeilt Harald met een invasiemacht naar Engeland, de troon van Noorwegen is hem niet genoeg en hij heeft zijn zinnen inmiddels ook op die van Engeland gezet. In de aanloop naar deze veldtocht heeft hij zijn raadsheer Thorgils op een geheime missie gestuurd, om een pact te sluiten met Willem de Bastaard, die later als Willem de Veroveraar de annalen in zal gaan. Thorgils, die zich daartoe als monnik vermomt, weet de hertog te bereiken. Het plan is om gelijk op te trekken naar Engeland en het land, nadat het veroverd is, te verdelen tussen Harald en Willem.

Thorgils voorziet in een droom het verraad van hertog Willem en begint een race tegen de klok om zijn koning op tijd te waarschuwen. Dat is het begin van een geweldige climax, de Slag bij Hastings.

Thorgils omzwervingen zijn een Sint-Brandaan waardig. Severin doet eer aan de oude saga’s zoals Grettir’s Saga en het verhaal van Erik de Rode (Eiríks saga rauða) waarin Thorgils summier genoemd wordt en timmerde een spannend epos in elkaar. Moed, liefde, verraad, eer, hebzucht, wreedheid, bijgeloof, het vertrouwen in onbetrouwbare goden, loyaliteit en onversneden lef maken de personages, de historische figuren in het bijzonder, levensecht.

Een minpunt; het verhaal is me zeker nog een paar honderd bladzijden te kort.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s